Chiến lược Quốc phòng Việt Nam, Chiến lược Quân sự Việt Nam là những văn kiện đặc biệt quan trọng - sự cụ thể hóa Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, thể hiện tư duy, tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước ta đối với sự nghiệp củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Tổ chức thực hiện thắng lợi các chiến lược này trong kỷ nguyên mới là trách nhiệm của các cấp, ngành, hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó sự lãnh đạo của Đảng đóng vai trò quyết định.

Trên cơ sở đánh giá đúng tình hình trong nước, khu vực và quốc tế, xu thế của thời đại, với tầm nhìn chiến lược và tư duy khoa học, sắc sảo, những năm qua, Đảng ta đã ban hành các nghị quyết, kết luận, chỉ thị để lãnh đạo, chỉ đạo sự nghiệp củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, trọng tâm là Nghị quyết Trung ương 8 (khóa IX, XI, XIII) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Nhằm cụ thể hóa Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Trung ương đã xây dựng Chiến lược Quốc phòng Việt Nam và Chiến lược Quân sự Việt Nam (sau đây gọi là hai chiến lược). Việc ban hành hai chiến lược khẳng định nhất quán nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với lực lượng vũ trang và sự nghiệp củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc; đồng thời, thống nhất giữa mục tiêu bảo vệ Tổ quốc với mục tiêu xây dựng và phát triển đất nước - bước phát triển mới về tư duy, nhận thức của Đảng.

Ảnh minh họa. TTXVN

Sau khi ban hành hai chiến lược, Trung ương chỉ đạo các cấp, ngành, lực lượng quán triệt, thể chế hóa thành các văn bản quy phạm pháp luật và triển khai thực hiện đồng bộ, thống nhất trong cả nước. Các ban, bộ, ngành, địa phương đã xây dựng chương trình, kế hoạch hành động khoa học, phù hợp, sát đặc điểm nhiệm vụ, địa bàn, tổ chức thực hiện chặt chẽ, hiệu quả. Quá trình thực hiện, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp được phát huy; tư duy về quốc phòng, đối tác, đối tượng, bảo vệ Tổ quốc có bước phát triển mới; chính trị, xã hội ổn định, kinh tế tăng trưởng cao, đối ngoại được rộng mở, đời sống Nhân dân được cải thiện và đã huy động được nguồn lực to lớn phục vụ nhiệm vụ quốc phòng.

Đặc biệt, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, với vai trò nòng cốt, đã chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước hoạch định chủ trương, đường lối quân sự, quốc phòng phù hợp yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân, phòng thủ quân khu, phòng thủ khu vực vững chắc. Đẩy mạnh điều chỉnh tổ chức lực lượng, xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, có chất lượng tổng hợp, trình độ, khả năng sẵn sàng chiến đấu cao, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống, v.v.

Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện hai chiến lược, nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên và Nhân dân về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc còn chưa thật đầy đủ, sâu sắc; năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng của một số tổ chức đảng có thời điểm chất lượng không cao. Việc thể chế hóa, xây dựng chính sách, pháp luật và phương thức, cơ chế lãnh đạo tổ chức thực hiện hai chiến lược ở một số bộ, ngành có nội dung còn chậm, chưa hoàn thiện. Công tác nắm, đánh giá, dự báo tình hình có lúc, có nơi, có việc còn chưa kịp thời, thống nhất; việc kết hợp phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường quốc phòng trên một số lĩnh vực, địa phương còn chưa chặt chẽ, chưa hiệu quả, v.v.

Hiện nay, đất nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen; nhiệm vụ củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc đặt ra yêu cầu ngày càng cao. Để giữ vững môi trường hòa bình, ổn định đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững, đòi hỏi phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong thực hiện Chiến lược Quốc phòng Việt Nam, Chiến lược Quân sự Việt Nam. Theo đó, tác giả xin đề xuất một số nội dung, biện pháp chủ yếu sau:

Trước hết, tăng cường tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, ngành, lực lượng, hệ thống chính trị và Nhân dân trong thực hiện hai chiến lược. Trong bối cảnh các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống diễn biến phức tạp, khó lường; các thế lực thù địch đẩy mạnh hoạt động chống phá, đất nước bước vào kỷ nguyên mới với những thời cơ thách thức đan xen, việc giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong thực hiện nhiệm vụ củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, cũng như thực hiện chiến lược quân sự, chiến lược quốc phòng càng trở nên đặc biệt quan trọng. Theo đó, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục làm cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, Nhân dân và lực lượng vũ trang thấy rõ vị trí, tầm quan trọng về vai trò quyết định của Đảng trong lãnh đạo thực hiện hai chiến lược quan trọng này, từ đó đề cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện. Nội dung tuyên truyền, giáo dục sâu rộng, toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, trong đó tập trung làm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp cách mạng, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc cũng như công cuộc xây dựng và phát triển đất nước; các nghị quyết, chỉ thị, văn bản hướng dẫn về thực hiện hai chiến lược; về đường lối chiến tranh nhân dân; chủ trương xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại; thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc¹, v.v.

Quá trình thực hiện, các ban, bộ, ngành, địa phương cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, giáo dục, chú trọng đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, các ấn phẩm báo chí, mạng xã hội; tiếp tục mở trang tin, chuyên mục về công tác quốc phòng, an ninh; tổ chức các buổi hội thảo, trao đổi, tọa đàm về thực hiện nhiệm vụ củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Cùng với đó, thực hiện tốt công tác giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh cho các đối tượng, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, nâng cao nhận thức, trách nhiệm, phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị, các tầng lớp Nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ địa phương, cơ sở.

Hai là, đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo của tổ chức Đảng đối với sự nghiệp củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, nhất là các tổ chức đảng trong lực lượng vũ trang nhân dân, Quân đội nhân dân - nền tảng vững chắc để thực hiện thắng lợi hai chiến lược. Vì vậy, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp từ Trung ương đến cơ sở cần tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XIII) về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; Quy định số 37-QĐ/TW, ngày 25/10/2021 của Ban Chấp hành Trung ương (khóa XIII) về những điều đảng viên không được làm; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, gắn với đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Tăng cường xây dựng đảng, nhất là tổ chức đảng trong lực lượng vũ trang thật sự trong sạch, vững mạnh tiêu biểu, có năng lực lãnh đạo toàn diện, sức chiến đấu cao. Đặc biệt, Đảng bộ Quân đội gương mẫu đi đầu trong quán triệt, cụ thể hóa lãnh đạo, chỉ đạo toàn quân thực hiện tốt vai trò nòng cốt trong thực hiện hai chiến lược, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới.

Tập trung đổi mới phong cách lãnh đạo, phương pháp công tác, phát huy trí tuệ tập thể, đề cao trách nhiệm cá nhân; nâng cao năng lực cụ thể hóa và khả năng tổ chức thực hiện hai chiến lược theo phạm vi chức năng, nhiệm vụ ở mỗi cấp; xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ trì, cán bộ cấp chiến lược tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, có kiến thức toàn diện, tầm nhìn chiến lược và có năng lực tổ chức thực hiện hai chiến lược.

Ba là, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện hai chiến lược. Để thực hiện tốt giải pháp này, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết số 28-NQ/TW, ngày 17/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới; đồng thời, cụ thể hóa, thể chế hóa nội dung của hai chiến lược thành kế hoạch, chương trình hành động cụ thể và hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về quân sự, quốc phòng. Việc thể chế hóa, cụ thể hóa phải xác định rõ lộ trình, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thực tiễn của từng ban, bộ, ngành, địa phương, lực lượng; phải bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa hai chiến lược, giữa Trung ương và địa phương, giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường quốc phòng, an ninh, đối ngoại để tạo hành lang pháp lý thực hiện. Bên cạnh đó, tích cực cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong thực hiện. Đổi mới phương pháp, lề lối làm việc của các cơ quan từ Trung ương tới cơ sở; từ Quân ủy Trung ương đến cấp ủy, chi bộ trong Đảng bộ Quân đội. Công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, phát triển lý luận quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, đột phá vào những vấn đề mới, đi sâu làm rõ vấn đề khó, chưa có sự đồng thuận cao trong xã hội.

Ngoài ra, cần xác định rõ phạm vi trách nhiệm, cơ chế lãnh đạo, điều hành của từng cấp, ngành, gắn kết quả thực hiện hai chiến lược với kết quả bình xét, đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên hằng năm. Đối với lực lượng vũ trang, nhất là Quân đội, cần làm rõ phạm vi trách nhiệm lãnh đạo của cấp ủy và người chỉ huy ở các cơ quan chiến lược trong quản lý, điều hành công tác tham mưu, hoạch định, xây dựng và tổ chức thực hiện hai chiến lược.

Bốn là, nhận thức đúng và thực hiện nghiêm cơ chế lãnh đạo, quản lý tổ chức thực hiện hai chiến lược. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đặt ra yêu cầu ngày càng cao thì việc nhận thức đúng và thực hiện nghiêm cơ chế lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện hiệu quả hai chiến lược là rất cần thiết. Theo đó, cơ chế quản lý và tổ chức thực hiện phải tuân thủ nghiêm nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt, Nhà nước quản lý tập trung thống nhất, Quân đội là lực lượng nòng cốt, chuyên trách tổ chức thực hiện. Quy trình này phải được diễn ra trong một cơ chế thống nhất, đồng bộ, lấy sự lãnh đạo của Đảng làm nền tảng, lấy “thế trận lòng dân” làm gốc. Đảng xác định đường lối, chủ trương về nhiệm vụ quốc phòng, quân sự (đề ra chiến lược quốc phòng, chiến lược quân sự) và xác định cơ chế lãnh đạo thông qua các tổ chức đảng và đảng viên. Nhà nước thể chế hóa đường lối của Đảng thành hệ thống chính sách, pháp luật; tổ chức thực hiện và quản lý toàn diện sự nghiệp quốc phòng, an ninh. Quân đội là lực lượng nòng cốt, chuyên trách triển khai thực hiện hai chiến lược.

Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng chủ trì phối hợp với các ban, bộ, ngành tham mưu cho Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương chỉ đạo thực hiện hai chiến lược trong phạm vi cả nước. Quá trình thực hiện, phải tuân thủ nghiêm Hiến pháp, pháp luật, định hướng chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; phải thống nhất trong hoạch định và tổ chức thực hiện; phải giữ vững và tăng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo của Đảng đối với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc.

Trong kỷ nguyên mới, với thời cơ và thách thức đan xen, nhiệm vụ củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc đặt ra yêu cầu ngày càng cao thì việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong thực hiện Chiến lược Quốc phòng và Chiến lược Quân sự là yêu cầu cấp thiết, nhân tố quan trọng, quyết định, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đại tá LÊ VĂN HƯỞNG, Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam
____________________       

1 - Nghị quyết số 44-NQ/TW, ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; Chiến lược Bảo vệ biên giới quốc gia; Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng; Chiến lược Quốc phòng; Chiến lược Quân sự; Kết luận số 64-KL/TW, ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW về tiếp tục xây dựng các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành khu vực phòng thủ vững chắc trong tình hình mới, v.v.