Nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ cao là nhiệm vụ chiến lược trong xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại. Quán triệt sâu sắc điều đó, Nhà máy Z131 đã, đang tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai nhiệm vụ quan trọng này bằng nhiều giải pháp đồng bộ, hiệu quả.

Nhà máy Z131¹ thuộc Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, có nhiệm vụ  sản xuất các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật phục vụ quốc phòng, an ninh; tham gia nghiên cứu, phát triển một số chủng loại vũ khí mới hiện đại, có hàm lượng khoa học công nghệ cao; đồng thời, đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh góp phần phát triển kinh tế - xã hội.

Trải qua 60 năm xây dựng, trưởng thành, các thế hệ cán bộ, kỹ sư, người lao động Nhà máy luôn đoàn kết, chủ động vượt khó, không ngừng đổi mới, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chiến đấu, phục vụ chiến đấu và sản xuất kinh doanh, xây dựng nên truyền thống “Đoàn kết, nghĩa tình, chủ động vượt khó, năng động, sáng tạo, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ”. Ghi nhận những thành tích đó, Nhà máy vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động (năm 2012) và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (năm 2014 và 2025), cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Lãnh đạo Nhà máy kiểm tra sản xuất tại Xí nghiệp Cơ khí.

Những năm gần đây, sự nghiệp xây dựng Quân đội, phát triển công nghiệp quốc phòng hiện đại đặt ra cho các cơ sở công nghiệp quốc phòng nói chung, Nhà máy nói riêng những mục tiêu và yêu cầu ngày càng cao. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, cùng với duy trì ổn định sản xuất và nâng cao chất lượng các sản phẩm truyền thống, Nhà máy xác định đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ cao là khâu đột phá, nhiệm vụ chiến lược vừa cấp thiết, vừa cơ bản lâu dài. Theo đó, Đảng ủy, Ban Giám đốc Nhà máy đã quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của cấp trên, bám sát định hướng hiện đại hóa vũ khí, trang bị kỹ thuật của Bộ Quốc phòng và nhu cầu sản phẩm kinh tế của thị trường trong nước, quốc tế, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo phát huy trí tuệ tập thể, đẩy mạnh nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện chiến lược, kế hoạch phát triển sản phẩm giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, xác định mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ nền, công nghệ lõi, nâng cao năng lực tự chủ trong nghiên cứu, thiết kế, chế tạo sản phẩm công nghệ cao, có chất lượng tốt, tỷ lệ nội địa hóa cao.

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu đã đề ra, Nhà máy tập trung rà soát, đánh giá toàn diện năng lực các cơ quan, đơn vị, từ nguồn nhân lực, trang thiết bị, dây chuyền công nghệ đến cơ chế quản lý, điều hành. Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch nghiên cứu, phát triển, chế tạo sản phẩm công nghệ cao theo hướng đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời, chú trọng hoàn thiện cơ chế quản lý, điều hành nhằm bảo đảm hoạt động thống nhất, hiệu lực, hiệu quả. Đặc biệt, Nhà máy đẩy mạnh đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng khoa học, linh hoạt, bám sát yêu cầu thực tiễn; phát huy vai trò của cơ quan tham mưu trong nghiên cứu, đề xuất và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ. Quá trình triển khai, Nhà máy tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm người đứng đầu; thực hiện quản lý theo mục tiêu, tiến độ và sản phẩm cụ thể; đề cao kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực hiện. Tăng cường công tác kiểm tra, kịp thời phát hiện, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Chú trọng phát huy tinh thần “7 dám” của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ trì; khuyến khích tư duy đổi mới, chủ động, sáng tạo, dám chịu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ. Qua đó, tạo động lực phát huy trí tuệ tập thể và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, kỹ sư, người lao động.

Nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ cao là nhiệm vụ khó, đòi hỏi nguồn nhân lực phải có trình độ chuyên môn sâu và hệ thống dây chuyền công nghệ, cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại. Nhận thức rõ điều đó, Nhà máy xác định xây dựng tiềm lực khoa học, công nghệ là nền tảng; trong đó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là then chốt; đầu tư hiện đại hóa dây chuyền công nghệ, cơ sở vật chất là điều kiện trực tiếp thúc đẩy nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ cao. Hiện thực hóa chủ trương này, Đảng ủy Nhà máy đã ban hành Nghị quyết số 1375-NQ/ĐU, ngày 21/01/2020 về “Lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ trì các cơ quan, đơn vị và cán bộ đầu ngành về kỹ thuật công nghệ trong Nhà máy đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”. Trên cơ sở đó, các cơ quan, đơn vị rà soát, đánh giá đúng thực trạng đội ngũ cán bộ, kỹ sư, nhân viên chuyên môn kỹ thuật làm cơ sở xây dựng quy hoạch, kế hoạch tạo nguồn, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là lực lượng làm công tác nghiên cứu, khoa học. Quá trình triển khai, Nhà máy chú trọng mở rộng nguồn tuyển dụng, tích cực thu hút học viên tốt nghiệp đại học, sau đại học ở các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước; ưu tiên các chuyên ngành mũi nhọn, chuyên sâu, đặc thù. Đồng thời, thực hiện tốt công tác bố trí, sử dụng, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để cán bộ phát huy năng lực, sở trường. Cùng với đó, Nhà máy chủ động phối hợp với Học viện Kỹ thuật Quân sự, Đại học Bách khoa Hà Nội,… để bồi dưỡng chuyên sâu về cơ khí chế tạo, vật liệu, lập trình, tự động hóa, v.v.

Công nhân vận hành dây chuyền sản xuất thuốc nổ nhũ tương chất lượng cao.

Đặc biệt, để tạo bước đột phá, Nhà máy đã lựa chọn những cán bộ, kỹ sư, nhân viên có trình độ cao, có kinh nghiệm, thành lập các “nhóm nghiên cứu chuyên sâu” và tạo điều kiện tốt nhất về cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, cơ chế chính sách² để các nhóm này tập trung nghiên cứu, làm chủ các công nghệ hiện đại trên từng sản phẩm cụ thể. Nhờ đó, chất lượng đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật của Nhà máy đã có bước phát triển rõ rệt: 100% cán bộ có trình độ đại học trở lên, trong đó có trên 50% trình độ sau đại học (5 tiến sĩ, 21 cán bộ được đào tạo ở nước ngoài) và trên 85% thợ kỹ thuật bậc cao, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ.

Đi liền với phát triển nguồn nhân lực, Nhà máy đẩy mạnh đầu tư, hiện đại hóa trang thiết bị, dây chuyền công nghệ, cơ sở vật chất. Thực hiện phương châm “đi trước đón đầu”, Nhà máy chủ động khảo sát, nghiên cứu xu hướng phát triển công nghệ mới trong nước và quốc tế để tham mưu với cấp trên lựa chọn đối tác phù hợp cung cấp trang thiết bị, chuyển giao công nghệ phục vụ cho sản xuất quốc phòng và kinh tế; tích cực huy động các nguồn lực, triển khai các dự án đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại. Đến nay, Nhà máy đã hoàn thành đầu tư nhiều dự án quan trọng, đảm bảo yêu cầu về chất lượng, tiến độ, nhất là công nghệ sản xuất các loại vũ khí mới, thuốc nổ công nghiệp, sản phẩm cơ khí phục vụ quốc phòng và dân dụng. Đồng thời, tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ thống phòng thí nghiệm, kiểm tra, thử nghiệm,... góp phần quan trọng trong việc nâng cao năng lực nghiên cứu, chế thử, sản xuất, kiểm tra chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường.

Để nâng cao năng lực tự chủ, tăng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm, Nhà máy đã ban hành Nghị quyết số 397-NQ/ĐU, ngày 15/10/2021 về lãnh đạo đẩy mạnh nhiệm vụ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, Nghị quyết số 943-NQ/ĐU, ngày 04/7/2023 về lãnh đạo công tác khoa học và công nghệ đến năm 2030 và những năm tiếp theo với chủ trương: tập trung nghiên cứu, cải tiến nâng cao tính năng chiến đấu của vũ khí truyền thống, thiết kế, chế tạo vũ khí thế hệ mới theo hướng thông minh, có điều khiển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo,...; phát triển sản phẩm kinh tế theo hướng tích hợp công nghệ thông minh, lưỡng dụng, v.v. Theo đó, cùng với kết hợp chặt chẽ giữa quản lý, điều hành tập trung, thống nhất của Ban Giám đốc với phân cấp, phân quyền, tăng tính tự chủ cho các tập thể, cá nhân, Nhà máy đẩy mạnh đổi mới quy trình, phương pháp lựa chọn đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu theo hướng nâng cao hiệu quả, tính ứng dụng của đề tài và lấy sản phẩm cuối cùng là mục tiêu, tiêu chí để đánh giá chất lượng nghiên cứu.

Hằng năm, Hội đồng Khoa học - công nghệ Nhà máy thẩm định, lựa chọn đề tài, sáng kiến có tính khả thi, ứng dụng cao để đầu tư kinh phí và tạo điều kiện tốt nhất triển khai thực hiện. Đặc biệt, Nhà máy đã thành lập và sử dụng có hiệu quả “Quỹ phát triển khoa học và công nghệ”, tạo hành lang pháp lý và nguồn lực tài chính ổn định để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo; đồng thời, có chính sách đặc thù, kịp thời biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân đạt thành tích cao trong lĩnh vực này. Nhờ đó, số lượng, chất lượng các đề tài, nhiệm vụ của Nhà máy ngày càng tăng; nhiều đề tài, nhiệm vụ được ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn nghiên cứu, thiết kế, chế tạo sản phẩm mới, hiện đại. Từ năm 2020 đến nay, Nhà máy đã nghiên cứu làm chủ công nghệ, chế thử phát triển sản phẩm mới, đưa vào sản xuất được 08 sản phẩm quốc phòng, 11 sản phẩm kinh tế.

Sản phẩm công nghệ cao, nhất là sản phẩm quốc phòng đòi hỏi sự tích hợp nhiều lĩnh vực, như: cơ khí chính xác, vật liệu mới, tự động hóa, số hóa, v.v. Vì vậy, Nhà máy tích cực mở rộng hợp tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, nhằm kết hợp cao nhất nội lực với ngoại lực. Thời gian qua, Nhà máy chủ động hợp tác với các viện nghiên cứu, Học viện Kỹ thuật Quân sự, các nhà máy, cơ sở khoa học - công nghệ trong và ngoài Quân đội có thế mạnh trong các lĩnh vực then chốt phục vụ trực tiếp nhiệm vụ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo sản phẩm mới; gắn kết chặt chẽ từ khâu đề xuất nhiệm vụ, thiết kế, thử nghiệm đến hoàn thiện sản phẩm. Thông qua hợp tác, Nhà máy chủ động tiếp nhận, kế thừa và phát triển các kết quả nghiên cứu, tài liệu công nghệ; rút ngắn thời gian nghiên cứu, thiết kế, chế tạo sản phẩm mới; giảm thiểu rủi ro, nhất là đối với các nhiệm vụ có độ phức tạp cao. Đồng thời, tận dụng hiệu quả các chương trình hợp tác để đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực ở những lĩnh vực, như: công nghệ số, tự động hóa, vật liệu mới, trí tuệ nhân tạo, điều khiển tự động, v.v.

Cùng với đó, Nhà máy đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số gắn với hoàn thiện phương thức quản trị hiện đại. Thường xuyên cải tiến quy trình làm việc, nâng cao hiệu lực của hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2015; triển khai hệ thống phần mềm quản trị tổng thể nguồn lực (ERPS), phần mềm quản trị sản xuất (MES); từng bước tiếp cận xây dựng mô hình nhà máy thông minh.

Bằng các giải pháp đồng bộ và quyết tâm cao, Nhà máy đã nghiên cứu, phát triển, sản xuất thành công nhiều vũ khí, trang bị công nghệ có ý nghĩa chiến lược được cấp trên ghi nhận và đánh giá cao; nhiều sản phẩm kinh tế được xuất khẩu đến các thị trường khó tính trên thế giới.

Phát huy truyền thống Đơn vị 3 lần Anh hùng, Nhà máy Z131 tiếp tục nêu cao tinh thần đoàn kết, không ngừng đổi mới, sáng tạo, nghiên cứu phát triển nhiều sản phẩm công nghệ cao, góp phần xây dựng công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới.

Đại tá, TS. NGUYỄN ĐỨC THI, Giám đốc Nhà máy
______________________       

1 - Thành lập ngày 15/06/1966.

2 - Trả lương theo “3P” (vị trí công việc, năng lực và kết quả hoàn thành nhiệm vụ); bố trí nhà ở công vụ; ưu tiên tuyển dụng thân nhân (vợ, chồng) vào Nhà máy làm việc; hỗ trợ xe đưa đón, v.v.