I. Văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” - giá trị nền tảng trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị

II. Văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” với xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị - thực tiễn và những vấn đề đặt ra

Hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu, chiến thắng và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, những phẩm chất cao đẹp của người quân nhân cách mạng được hun đúc, thử thách và tỏa sáng, từng bước kết tinh thành văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Chính hệ giá trị ấy đã góp phần tạo nên sức mạnh to lớn để Quân đội ta vượt qua mọi gian khổ, hy sinh, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ.

Ngay từ khi ra đời, Quân đội ta đã có một nền tảng quyết định làm nên sức mạnh chính trị - tinh thần đặc biệt, đó là mục tiêu, lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng về quân đội kiểu mới, tuyệt đối trung thành với Đảng, gắn bó máu thịt với Nhân dân, từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân mà chiến đấu,... đã đặt nền móng trực tiếp cho hệ giá trị của người quân nhân cách mạng, trở thành định hướng tư tưởng, hành động, chi phối toàn bộ đời sống chính trị, tinh thần của cán bộ, chiến sĩ.

Trung đoàn Kinh tế - Quốc phòng 710, Binh đoàn 15 tham gia xây dựng nông thôn mới. Nguồn: qdnd.vn

Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân - tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ra đời trong điều kiện vô cùng khó khăn, gian khổ. Song, 34 chiến sĩ đầu tiên đã đồng lòng hô vang Mười lời thề danh dự, xác lập những chuẩn mực về mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, lòng trung thành với Đảng, với cách mạng, tinh thần kỷ luật, đoàn kết quân dân và danh dự của người quân nhân cách mạng. Những lời thề thiêng liêng ấy đã đặt nền móng và được lớp lớp các thế hệ cán bộ, chiến sĩ không ngừng tôi luyện, bồi đắp, kết tinh thành giá trị cốt lõi của văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Trên nền tảng đó, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, tinh thần “Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”¹ đã trở thành mệnh lệnh thiêng liêng, thôi thúc ý chí quyết chiến quyết thắng, “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của cán bộ, chiến sĩ; tiếp tục làm sâu sắc thêm văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” và khẳng định giá trị đó trong thực tiễn chiến đấu. Niềm tin sắt son vào thắng lợi của cách mạng, ý chí vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, cùng mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Quân đội với Nhân dân đã được phát huy ở mức độ cao nhất, tạo nên sự thống nhất giữa ý Đảng với lòng dân, giữa hậu phương với tiền tuyến, giữa quyết tâm chính trị với hành động chiến đấu, biến những điều tưởng chừng không thể thành hiện thực, làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Đó là minh chứng tiêu biểu cho sự chuyển hóa các giá trị của văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thành sức mạnh chiến đấu và chiến thắng của Quân đội ta.

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trong điều kiện chiến tranh ác liệt khi chúng ta phải đối mặt với kẻ thù có tiềm lực kinh tế, quân sự hàng đầu thế giới, văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được thử thách, bồi đắp và phát triển mạnh mẽ trong thực tiễn chiến đấu, tạo nên sức mạnh chính trị - tinh thần to lớn, giúp Quân đội và Nhân dân ta vượt qua mọi hy sinh, gian khổ để đi tới thắng lợi cuối cùng. Lời kêu gọi: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”² đã trở thành khát vọng, ngọn cờ dẫn dắt, là điểm hội tụ ý chí và hành động của toàn quân, toàn dân. Tinh thần “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”,... phản ánh sức sống mạnh mẽ của hệ giá trị văn hóa đã thấm sâu vào nhận thức và hành động của toàn quân, giúp cán bộ, chiến sĩ ta vượt qua mọi thử thách khốc liệt của chiến tranh, giữ vững niềm tin vào thắng lợi và không ngừng phát triển thế tiến công. Đại thắng mùa Xuân năm 1975 chính là sự kết tinh rực rỡ, phản ánh trình độ phát triển cao của văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, yếu tố quan trọng để Quân đội và toàn dân ta giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, Quân đội nhân dân Việt Nam một lần nữa thể hiện rõ bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần quốc tế trong sáng và ý chí kiên quyết bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Trong điều kiện chiến tranh diễn ra khẩn trương, phức tạp, cán bộ, chiến sĩ vẫn luôn giữ vững phẩm chất cao đẹp của người quân nhân cách mạng, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì Tổ quốc và vì nghĩa vụ quốc tế trong sáng, cao cả. Thực tiễn đó tiếp tục khẳng định sức sống bền vững của văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, đồng thời làm phong phú thêm hệ giá trị của Quân đội trong thời kỳ mới, góp phần tăng cường sức mạnh chính trị - tinh thần, bảo đảm cho Quân đội hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Bước vào thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được kế thừa, phát triển và tỏa sáng trong mọi hoạt động của Quân đội. Trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, quản lý và bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới, biển, đảo, văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” được thể hiện ở bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng, ý chí quyết tâm cao và tinh thần trách nhiệm trước Đảng, Tổ quốc và Nhân dân. Tinh thần gắn bó máu thịt với Nhân dân, tận tụy phục vụ Nhân dân tiếp tục được khẳng định qua những đóng góp của cán bộ, chiến sĩ trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn. Trên mặt trận tư tưởng, văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trở thành điểm tựa để cán bộ, chiến sĩ giữ vững bản lĩnh chính trị, kiên quyết đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, “phi chính trị hóa” Quân đội. Trong tiến trình hội nhập quốc tế và tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, những giá trị tốt đẹp của văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được lan tỏa đến bạn bè quốc tế thông qua hình ảnh người quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam bản lĩnh, trách nhiệm, nhân văn và chuyên nghiệp.

Thực tiễn đó cho thấy, văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” không ngừng được bồi đắp, phát triển cùng sự trưởng thành của Quân đội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, nguồn sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm cho Quân đội luôn giữ vững bản chất cách mạng, vững mạnh về chính trị và hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ trong mọi điều kiện, hoàn cảnh.

Tuy nhiên hiện nay, trước bối cảnh thế giới đang diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; thực tiễn xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đặt ra yêu cầu ngày càng cao, trong khi các yếu tố tác động đến tư tưởng, đạo đức, lối sống của cán bộ, chiến sĩ ngày càng đa dạng. Điều đó đặt ra những vấn đề mới cần được nhận diện đầy đủ và giải quyết hiệu quả nhằm tiếp tục bồi đắp và phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới.

Bộ đội giúp dân khắc phục hậu quả thiên tai. Nguồn: qdnd.vn

Thứ nhất, bảo đảm vai trò định hướng của giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong môi trường thông tin mới. Trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, không gian mạng và các phương tiện truyền thông hiện đại, cán bộ, chiến sĩ ta có nhiều cơ hội để học tập, tiếp cận thông tin, nâng cao hiểu biết. Tuy nhiên, những thông tin đa chiều, khó kiểm chứng, cùng sự gia tăng thủ đoạn xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch,… đã và đang tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ. Trong khi đó, ở một số thời điểm, việc định hướng nhận thức, tư tưởng và lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp chưa theo kịp tốc độ phát triển của môi trường truyền thông mới. Thực tiễn đó đòi hỏi phải phát huy hơn nữa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” để định hướng nhận thức, bồi đắp niềm tin, nâng cao bản lĩnh, giữ vững trận địa tư tưởng, xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị.

Thứ hai, giữ vững bản chất cách mạng trong quá trình xây dựng Quân đội và hội nhập quốc tế. Sự nghiệp xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đang mở ra những điều kiện thuận lợi mới để nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Quân đội. Đồng thời, quá trình đó cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác xây dựng Quân đội về chính trị, nhất là việc giữ vững mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, bản chất giai cấp công nhân và truyền thống tốt đẹp của Quân đội. Trong điều kiện mới, nếu chỉ chú trọng hiện đại hóa về tổ chức, biên chế, vũ khí, trang bị mà không quan tâm đúng mức đến xây dựng nền tảng văn hóa, chính trị thì sẽ khó bảo đảm sự phát triển bền vững của Quân đội. Vì vậy, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trở thành yêu cầu có ý nghĩa chiến lược, bảo đảm cho quá trình hiện đại hóa luôn gắn chặt với mục tiêu xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Thứ ba, giữ vững giá trị đạo đức, lối sống của người quân nhân cách mạng trước những tác động đa chiều. Quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng đang tạo ra nhiều biến đổi trong đời sống xã hội. Cùng với mặt tích cực, những biểu hiện thực dụng, đề cao lợi ích cá nhân, xu hướng hưởng thụ và sự tác động của các sản phẩm văn hóa thiếu lành mạnh có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường văn hóa quân sự. Ở một số nơi, một số cán bộ, chiến sĩ vẫn còn biểu hiện thiếu tích cực trong tu dưỡng, rèn luyện, giảm sút ý chí phấn đấu, kết quả hoàn thành nhiệm vụ không cao. Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục củng cố và phát huy các giá trị cốt lõi của văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, giữ vững phẩm chất, đạo đức, lối sống của người quân nhân cách mạng, qua đó xây dựng nền tảng chính trị vững chắc từ mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Thứ tư, tăng cường đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân - dân, lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. Hiện nay, các thế lực thù địch đang đẩy mạnh “diễn biến hòa bình”, lợi dụng các vấn đề nhạy cảm để kích động tâm lý hoài nghi, chia rẽ đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân - dân, xuyên tạc hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”. Điều đó đòi hỏi cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị và cán bộ, chiến sĩ toàn quân cần đề cao cảnh giác cách mạng, thường xuyên quan tâm củng cố đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân - dân; không ngừng học tập, rèn luyện nâng cao trình độ, phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Những vấn đề trên cho thấy yêu cầu phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị đang đặt ra những đòi hỏi mới, toàn diện và sâu sắc hơn. Do vậy, việc nghiên cứu, xác định và triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm bảo đảm văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được giữ gìn, bồi đắp và phát huy hiệu quả trong thời kỳ mới, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

PHẠM TUẤN - MINH ĐỨC - ĐÌNH BẰNG - GIA ĐỒNG
______________________       

1 - Hồ Chí Minh – Toàn tập, Tập 4, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 534.

2 - Sđd, Tập 15, tr. 131.

(Số sau: III. Khơi nguồn sức mạnh văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên định xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới)