Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII (nhiệm kỳ 2025 - 2030), Tổng Bí thư (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu thực hiện “hai kiên định, hai đẩy mạnh, hai ngăn ngừa”¹ nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trong đó, “hai kiên định” đóng vai trò là nền tảng chính trị - tư tưởng cốt lõi, bảo đảm Quân đội luôn giữ vững bản chất cách mạng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân trong tình hình mới.

Cơ sở lý luận và thực tiễn của “hai kiên định”

“Hai kiên định” được xác lập trên nền tảng tư tưởng và khung tư duy chiến lược quân sự, quốc phòng của Đảng. Xét về bản chất, “hai kiên định” là sự trung thành, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; đồng thời là sự khẳng định nhất quán nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội nhân dân Việt Nam cùng tư tưởng quốc phòng toàn dân. Đây là hệ thống nguyên tắc định hướng chiến lược, giúp mọi hoạt động xây dựng Quân đội luôn vận động đúng quỹ đạo: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Khái niệm “kiên định” ở đây không đồng nghĩa với sự cứng nhắc, bất biến, mà thể hiện sự kiên trì mục tiêu chiến lược được kết hợp với tư duy linh hoạt trong phương thức thực hiện. Trên nền tảng nhận thức đó, “hai kiên định” được cụ thể hóa thành hệ thống nội dung chiến lược, vừa phản ánh sâu sắc đường lối của Đảng, vừa giải quyết hiệu quả các yêu cầu xây dựng nội tại của Quân đội trong giai đoạn cách mạng mới.

Đoàn Chủ tịch Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Nguồn: qdnd.vn

Bối cảnh mới và yêu cầu củng cố nền tảng chính trị - tư tưởng của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới. Hiện nay, “cục diện thế giới đang chuyển biến nhanh, phức tạp chưa từng có theo hướng đa cực, đa trung tâm, đa tầng, phân mảnh và phân tuyến mạnh”². Quan hệ quốc tế đan xen phức hợp, nơi ranh giới giữa đối tác và đối tượng biến đổi linh hoạt theo lợi ích chiến lược, đặt ra những thách thức khó dự báo. Bên cạnh các nguy cơ xung đột truyền thống, Quân đội đang phải đối mặt với những thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gay gắt từ không gian mạng, chiến tranh thông tin và chiến tranh tâm lý. Chính bối cảnh thực tiễn đầy biến động này đã kiểm chứng sức sống của “hai kiên định”, đòi hỏi Quân đội nhân dân Việt Nam phải hiện đại hóa năng lực tác chiến gắn liền với việc giữ vững và nâng cao bản lĩnh chính trị. Sự thống nhất giữa sức mạnh kỹ thuật và sự vững vàng về tư tưởng chính là cơ sở bảo đảm Quân đội phát huy sức mạnh tổng hợp, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Nội hàm chiến lược của “hai kiên định”

Kiên định đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng. Đây là trụ cột định hướng chiến lược, bảo đảm sự thống nhất về tư duy và hành động trong toàn bộ hoạt động quốc phòng - an ninh. Nội dung cốt lõi là giữ vững quan điểm quốc phòng hòa bình, tự vệ; thực hiện nhất quán chính sách “bốn không”: không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Đây là những nguyên tắc định hình diện mạo đối ngoại quốc phòng Việt Nam. Từ đó, đường lối của Đảng được hiện thực hóa thông qua việc phát huy sức mạnh tổng hợp, gắn kết chặt chẽ quốc phòng với phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, “thế trận lòng dân” giữ vai trò nền tảng, khẳng định Nhân dân là chủ thể và là nguồn sức mạnh vô địch của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Kiên định xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Đây là trụ cột bảo đảm bản chất cách mạng, tính nhân dân và tính dân tộc của Quân đội trong mọi giai đoạn; là cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Quân đội. Trong đó, nội dung quan trọng hàng đầu là giữ vững nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội - nhân tố chi phối toàn bộ quá trình xây dựng và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại, khi không gian mạng, chiến tranh thông tin và chiến tranh tâm lý trở thành mặt trận trọng yếu, việc xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị chính là củng cố năng lực đề kháng nội tại, giúp Quân đội chủ động trước các tác động của yếu tố an ninh phi truyền thống, giữ vững và nâng cao bản lĩnh chiến đấu. Trên nền tảng đó, việc bồi đắp phẩm chất đạo đức cách mạng và ý chí chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ trở thành điều kiện tiên quyết để hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ.

Mối quan hệ biện chứng giữa hai nội dung kiên định. “Hai kiên định” không tồn tại tách biệt mà là một chỉnh thể thống nhất, có sự vận động và tương tác biện chứng. Đường lối quân sự giữ vai trò định hướng chiến lược, xác lập mục tiêu và quỹ đạo phát triển; trong khi đó, việc xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị giữ vai trò bảo đảm nội lực, bao gồm bản lĩnh, lập trường, năng lực tổ chức và sức mạnh tinh thần để thực thi đường lối. Sự tương tác hai chiều này tạo nên cơ chế tích hợp giữa định hướng và thực thi, giữa sức mạnh tinh thần và tiềm lực vật chất, bảo đảm cho Quân đội có chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu cao, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Vai trò nền tảng của “hai kiên định”

Định hướng cho quá trình xây dựng Quân đội hiện đại. “Hai kiên định” bảo đảm quá trình xây dựng Quân đội hiện đại luôn được triển khai đúng định hướng chính trị, kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng con người, tổ chức với phát triển vũ khí, trang bị và nghệ thuật quân sự. Xây dựng Quân đội hiện đại không phải là quá trình đổi mới trang bị, công nghệ hoặc năng lực tác chiến đơn thuần, mà là sự phát triển đồng bộ giữa chính trị, tổ chức, con người và công nghệ trong một chỉnh thể thống nhất. Nếu tách rời nền tảng chính trị, quá trình này dễ mất phương hướng chiến lược, dẫn tới sự chênh lệch giữa năng lực vật chất và mục tiêu chính trị - xã hội. Ngược lại, sự kiên định về chính trị - tư tưởng đóng vai trò là “chiếc neo” giữ vững ổn định chiến lược, bảo đảm quá trình xây dựng Quân đội hiện đại diễn ra đúng định hướng, có kiểm soát và có khả năng thích ứng linh hoạt trước những biến động liên tục của môi trường an ninh mới.

Tổ hợp Tên lửa Trường Sơn do Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội nghiên cứu, chế tạo. Nguồn: qdnd.vn

Tạo động lực chính trị - tinh thần cho xây dựng Quân đội hiện đại. Về bản chất, xây dựng Quân đội hiện đại trước hết là hiện đại về con người, bởi con người là chủ thể tiếp nhận, làm chủ vũ khí, trang bị, phương tiện kỹ thuật. Trong điều kiện chiến tranh sử dụng vũ khí công nghệ cao, chiến tranh thông tin và tác chiến trên không gian mạng, thì bản lĩnh chính trị vững vàng không chỉ giúp cán bộ, chiến sĩ tiếp cận công nghệ một cách chủ động, tự tin và đúng định hướng, mà còn chuyển hóa thành sức mạnh chiến đấu thực tế. Khi nền tảng chính trị được củng cố, năng lực khoa học - công nghệ và năng lực tác chiến được phát huy thống nhất, sẽ tránh tình trạng hiện đại về trang bị nhưng hạn chế về năng lực khai thác. Yếu tố chính trị không đối lập với kỹ thuật, mà là điều kiện để hiện thực hóa tiềm lực công nghệ thành sức mạnh chiến đấu. Kiên định chính trị không làm chậm tiến trình hiện đại Quân đội mà ngược lại, chính là nhân tố tối ưu hóa tốc độ ra quyết định, giảm thiểu độ trễ hệ thống và nâng cao chất lượng dự báo, lựa chọn phương án tác chiến chính xác trong chiến tranh hiện đại.

Bảo đảm thực hiện hiệu quả các nội dung “hai đẩy mạnh”, “hai ngăn ngừa”. Thực hiện tốt “hai kiên định” sẽ tạo cơ sở để triển khai đồng bộ, hiệu quả hai định hướng lớn của Đảng trong xây dựng Quân đội. Trước hết, đó là đẩy mạnh xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo đảm cho quá trình này thống nhất, đạt mục tiêu, yêu cầu đề ra. Trong đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng, “hai kiên định” sẽ góp phần bảo đảm giữ vững độc lập, tự chủ và bản sắc quốc phòng Việt Nam. Hội nhập càng sâu rộng càng đòi hỏi sự kiên định về nguyên tắc chiến lược, nhằm hạn chế nguy cơ lệ thuộc hoặc bị chi phối bởi các học thuyết quân sự và lợi ích ngoại bang. Vì vậy, “hai kiên định” vừa tạo nền tảng cho mở rộng hợp tác quốc tế, vừa giữ vững tính độc lập, tự chủ trong xây dựng và phát triển Quân đội. Bên cạnh đó, “hai kiên định” còn góp phần ngăn ngừa nguy cơ xung đột từ sớm, từ xa thông qua thực hiện hiệu quả đường lối đối ngoại quốc phòng đúng đắn của Đảng, đồng thời đẩy lùi các biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ Quân đội.

Giải pháp chủ yếu để thực hiện “hai kiên định”

Một là, nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong điều kiện mới. Công tác này cần tiếp tục đổi mới theo hướng thực chất, hiện đại, lấy xây bản lĩnh chính trị làm trung tâm, gắn giáo dục lý luận với thực tiễn hoạt động quân sự và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Nội dung giáo dục không chỉ dừng ở truyền thụ tri thức mà phải hướng tới hình thành năng lực tư duy phản biện, kỹ năng nhận diện, phân tích, sàng lọc thông tin và đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch trong môi trường thông tin đa chiều. Đặc biệt, trong bối cảnh không gian mạng trở thành mặt trận trọng yếu của đấu tranh tư tưởng, công tác giáo dục chính trị cần đi trước một bước, chủ động định hướng nhận thức, xây dựng “sức đề kháng” về chính trị - tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ trước những tác động độc hại và thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch.

Hai là, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của cấp ủy, tổ chức đảng trong Đảng bộ Quân đội. Triển khai đồng bộ các chủ trương, giải pháp, xây dựng cấp ủy, tổ chức đảng trong Đảng bộ Quân đội trong sạch, vững mạnh, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu. Thực hiện nghiêm túc, thực chất nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; coi trọng công tác kiểm tra, giám sát, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng. Đánh giá chất lượng tổ chức đảng và đảng viên gắn với kết quả hoàn thành nhiệm vụ chính trị và xây dựng đơn vị. Đồng thời, tiếp tục cụ thể hóa và quán triệt sâu sắc nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội, đây là nhân tố cốt tử bảo đảm sự định hướng chính trị xuyên suốt trong mọi hoạt động của Quân đội.

Ba là, chủ động phòng, chống suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng bộ Quân đội và toàn quân. Công tác này cần triển khai thường xuyên, liên tục theo phương châm chủ động từ sớm, từ xa, không để hình thành các “điểm yếu” mang tính hệ thống. Trong điều kiện mới, đây không chỉ là hoạt động kiểm tra, giám sát, mà phải trở thành cơ chế phòng vệ nội sinh, trong đó văn hóa quân sự giữ vai trò nền tảng. Văn hóa quân sự được ví như “phần mềm vận hành” của hệ thống quân đội, trong khi vũ khí, trang bị là “phần cứng”. Vì vậy, cần xây dựng nền văn hóa quân sự hiện đại trên cơ sở kết hợp hài hòa các giá trị truyền thống như yêu nước, trung thành với Tổ quốc, với Đảng,… với các yêu cầu mới như kỷ luật công nghệ và tư duy số,… qua đó hình thành “hệ miễn dịch” văn hóa vững chắc cho cán bộ, chiến sĩ trước những tác động của các luồng thông tin xấu độc và sự du nhập của văn hóa ngoại lai.

Bốn là, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Con người là nhân tố quyết định chuyển hóa tiềm lực chính trị và công nghệ thành sức mạnh chiến đấu thực tế. Theo đó, cần quán triệt và thực hiện nghiêm các nghị quyết của Đảng, Quân ủy Trung ương, Đề án “Chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài đối với Quân đội nhân dân Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050”, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy chiến lược sắc bén mà còn phải làm chủ công nghệ hiện đại. Đồng thời, tạo môi trường khuyến khích phát huy tinh thần “7 dám”³ của đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ trì các cấp.

“Hai kiên định” là thể thống nhất hữu cơ giữa nền tảng chính trị - tư tưởng với yêu cầu hiện đại hóa, đóng vai trò là cơ chế bảo đảm ổn định chiến lược và định hướng phát triển bền vững của Quân đội nhân dân Việt Nam trong mọi hoàn cảnh. Giá trị cốt lõi của “hai kiên định” không chỉ dừng lại ở hệ thống nguyên tắc, mà quan trọng hơn, chính là khả năng chuyển hóa thành năng lực vận hành thực tiễn. Đây là phương thức để Quân đội vừa giữ vững bản chất cách mạng, vừa bứt phá về trình độ hiện đại hoá.

Trong giai đoạn mới, việc quán triệt và vận dụng sáng tạo “hai kiên định” là điều kiện tiên quyết để xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa.

PGS, TS. PHAN TRỌNG HÀO, Nguyên Thư ký khoa học chuyên trách, Hội đồng Lý luận Trung ương
_____________________       

1 - Hai kiên định: kiên định đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng; kiên định xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Hai đẩy mạnh: đẩy mạnh xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng. Hai ngăn ngừa: ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột; ngăn ngừa mọi biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong Đảng bộ Quân đội và toàn quân.

2 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb CTQGST, H. 2026. tr. 77.

3 - Dám nghĩ; dám nói; dám làm; dám chịu trách nhiệm; dám đổi mới, sáng tạo; dám đương đầu với khó khăn, thử thách; dám hành động vì lợi ích chung.