Xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân là tất yếu khách quan, dựa trên cơ sở lý luận, thực tiễn vững chắc và đã đạt được những kết quả tích cực, không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý xã hội. Thế nhưng, các thế lực thù địch, phản động luôn cố tình xuyên tạc bản chất, phủ nhận những thành tựu mà Việt Nam đã đạt được trong thực hiện nhiệm vụ quan trọng này. Đây là chiêu trò hết sức nguy hiểm, cần nhận diện rõ và kiên quyết đấu tranh, bác bỏ.

Hơn 80 năm qua, nhất là từ khi bước vào thời kỳ đổi mới đất nước, nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam luôn được Đảng, Nhà nước ta quan tâm đặc biệt và đã đạt được những thành tựu rất quan trọng trên cả phương diện nhận thức, lý luận và thực tiễn đời sống xã hội. Xây dựng Nhà nước thực sự của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân; thượng tôn pháp luật, bảo đảm, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và tổ chức quản lý xã hội hiệu quả; là “trụ cột” của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, đây là thực tế không thể xuyên tạc, phủ nhận.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm hỏi Nhân dân đến làm thủ tục hành chính tại Trung tâm hành chính công xã Phúc Thịnh, Thành phố Hà Nội. Nguồn: TTXVN

Thế nhưng, suốt quá trình đó, nhất là trong những năm gần đây, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam luôn là vấn đề mà các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước tập trung xuyên tạc, chống phá trên cả bình diện tư tưởng, lý luận và thực tiễn; vừa xuyên tạc, bóp méo bản chất, vừa phủ nhận thành tựu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Về lý luận, họ bám lấy luận điểm thiển cận: nhà nước pháp quyền là “giá trị tư sản”, sản phẩm riêng có của phương Tây; từ đó lập luận rằng: đã là pháp quyền thì “không thể gắn được” với định hướng xã hội chủ nghĩa; rằng, chỉ có một đảng lãnh đạo thì sẽ “không thể xây dựng được nhà nước pháp quyền đúng nghĩa”, nếu có, chỉ là sự kết hợp khiên cưỡng “giữa nước với lửa”. Họ còn cáo buộc một cách vô lối rằng: thể chế chính trị của Việt Nam hiện là “trái với nguyên tắc nhà nước pháp quyền”, “không phù hợp với chuẩn mực quốc tế”; xây dựng nhà nước pháp quyền là “hướng theo con đường tư bản chủ nghĩa”!

Về thực tiễn, các thế lực thù địch, phản động, chống đối, cơ hội chính trị ra sức rêu rao, xuyên tạc rằng: Việt Nam không có dân chủ, mất dân chủ, vi phạm nhân quyền. Chúng còn “dè bỉu” rằng, “cái gọi là nhà nước pháp quyền Việt Nam” là “không thể phát huy được dân chủ”, không bảo đảm được quyền làm chủ của Nhân dân; cơ chế “thống nhất quyền lực có sự phân công, phối hợp, kiểm soát” của Việt Nam là “không có thực quyền”, “kém hiệu quả”. Từ đó, họ quy chụp trắng trợn: dưới sự quản lý xã hội của nhà nước pháp quyền Việt Nam, quyền làm chủ của Nhân dân, quyền con người không được tôn trọng và bảo đảm, v.v.

Mục đích của những luận điệu xuyên tạc đó nhằm phủ nhận những thành tựu trong xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và bản chất chế độ dân chủ ở nước ta; đồng thời, gây nên sự hoài nghi, dao động trong một bộ phận cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với công cuộc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Đấu tranh phản bác, bóc trần âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, cần vạch rõ và khẳng định ba vấn đề cốt lõi.

1. Ở Việt Nam, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là nội dung cơ bản của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, là quan điểm chủ đạo, “xương sống” lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới và ngày càng được hoàn thiện. Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta vừa phản ánh tính phổ biến của nhà nước pháp quyền, kế thừa giá trị phổ biến trong lịch sử nhân loại về nhà nước và pháp luật; vừa thể hiện sâu sắc tính đặc thù Việt Nam, là sự nối tiếp thành quả của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và đòi hỏi tất yếu của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Vì vậy, luận điệu cho rằng: nhà nước pháp quyền là giá trị tư sản, sản phẩm riêng có của phương Tây, “không thể gắn được” với định hướng xã hội chủ nghĩa, Việt Nam “không thể xây dựng được nhà nước pháp quyền đúng nghĩa” mà các thế lực thù địch, phản động rêu rao, vừa phản khoa học, phi lịch sử, không đúng với thực tiễn Việt Nam, vừa là sự cố tình xuyên tạc, phủ nhận công cuộc xây dựng và thành tựu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Trên thực tế, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam xây dựng, do Đảng Cộng sản lãnh đạo, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của một nhà nước pháp quyền; đồng thời, phản ánh đặc điểm, đặc thù của Việt Nam và ngày càng được hoàn thiện. Đó là: (1). Nhà nước thượng tôn pháp luật, thừa nhận tính tối cao của pháp luật, lấy hiến pháp làm nền tảng; hệ thống pháp luật thể hiện ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, thống nhất, đồng bộ, minh bạch và khả thi, được tôn trọng và thực thi nghiêm. (2). Bộ máy hành chính tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, quyền lực nhà nước là thống nhất, được phân định rõ, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát chặt chẽ giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. (3). Hệ thống các cơ quan tư pháp tinh gọn, chuyên nghiệp, minh bạch và độc lập. (4). Quyền con người, quyền làm chủ của Nhân dân được pháp luật bảo đảm và phát huy.

Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam mọi công dân được phát triển toàn diện. Nguồn:baochinhphu.vn

Cần nhấn mạnh, nội hàm, tính chất các tiêu chí ấy ở Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là tiến bộ, phản ánh bản chất ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về Nhân dân, mục tiêu tối cao là phục vụ, bảo vệ quyền lợi của Nhân dân - đại đa số Nhân dân, chứ không phải của một nhóm thiểu số như nhà nước pháp quyền tư sản. Đó là nguyên tắc căn bản, là mục đích và là thành tựu quan trọng trong xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; là điều khác biệt rất cơ bản và tiến bộ hơn hẳn so với nhà nước pháp quyền tư sản.

Luận điệu cho rằng: Việt Nam “xây dựng nhà nước pháp quyền là hướng theo con đường tư bản chủ nghĩa” là thiếu cơ sở, cố tình xuyên tạc, bóp méo bản chất, mục tiêu và phủ nhận thành tựu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Nước ta xây dựng Nhà nước pháp quyền là xây dựng “công cụ chủ yếu” bảo đảm, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, xây dựng “trụ cột” để xây dựng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Đó tuyệt nhiên không phải là “hướng theo con đường tư bản chủ nghĩa”, cũng không phải là sự kết hợp khiên cưỡng “giữa nước với lửa” như sự lèo lái, xuyên tạc, kích động của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị.

2. Như đã khẳng định, nhà nước pháp quyền không phải là giá trị riêng có của chủ nghĩa tư bản, tam quyền phân lập cũng không phải là khuôn mẫu mặc nhiên về “tự do, dân chủ, nhân quyền”. Mô hình tổ chức quyền lực của Việt Nam theo nguyên tắc nhà nước pháp quyền, nhưng là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong đó, “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”¹; quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, có sự giám sát chặt chẽ bởi Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Đó là mô hình bảo đảm cả hệ thống “hoạt động thông suốt, đồng bộ, nhịp nhàng”², quyền lực được kiểm soát hiệu lực, hiệu quả và thực quyền; các chủ trương, quyết sách của Đảng, Nhà nước được thực thi nhanh chóng, chính xác và hiệu quả, đạt kết quả cao nhất, nhưng nguồn lực ít tốn kém nhất. Một mô hình nhà nước như thế sao lại nói là “trái với nguyên tắc nhà nước pháp quyền”, “không phù hợp với chuẩn mực quốc tế”; “kém hiệu quả”. Đây là những luận điệu rất nguy hiểm, cố tình xuyên tạc, phủ nhận thành tựu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, phủ nhận thể chế chính trị nước ta và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội; ca ngợi, cổ xúy mô hình nhà nước pháp quyền tư sản.

Cũng cần lưu ý, nền hành chính nước ta “được cải cách theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại”; đến nay, “Việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy đã được triển khai tổng thể, triệt để và đồng bộ trong cả nước với quy mô lớn: Không tổ chức đảng đoàn, ban cán sự đảng mà thay bằng đảng ủy; giảm 34,9% đầu mối trực thuộc Trung ương; giảm 46% đơn vị hành chính cấp tỉnh, 66,9% đơn vị hành chính cấp xã; lần đầu tiên kể từ năm 1945, nước ta giảm một cấp hành chính (không tổ chức cấp huyện), thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp”³. Việt Nam đang xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền kiến tạo phát triển, chuyển từ quản lý hành chính, can thiệp sâu vào kinh tế sang kiến tạo phát triển; nâng cao “năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước”⁴. Sự chuyển đổi này gắn với việc tinh gọn tổ chức bộ máy, làm cho hoạt động của Nhà nước hiệu lực, hiệu quả, phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp và xã hội. Đó là quá trình và cũng là thành tựu rất quan trọng trong xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, không thể phủ nhận, xuyên tạc.

3. Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đều “xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của Nhân dân; lấy việc tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo và mục tiêu phấn đấu”⁵. Quan hệ giữa công dân với Nhà nước là quan hệ bình đẳng trước pháp luật. Quyền con người, quyền công dân, trong đó, có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, ngôn luận, báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình,… được Hiến pháp, pháp luật quy định và bảo đảm trên thực tế.

“Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước”⁶. Mọi công dân đều có quyền tham gia quản lý xã hội trực tiếp, hoặc thông qua người đại diện do mình lựa chọn. Bản chất tốt đẹp, tính ưu việt của chế độ dân chủ ở Việt Nam ngày càng thể hiện sinh động, cụ thể trong thực tiễn cuộc sống của quần chúng nhân dân trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa,… đồng thời, tính tích cực sáng tạo của các tầng lớp Nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước được phát huy cao độ. Đây là điểm khác nhau căn bản giữa nhà nước pháp quyền tư sản và nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thể hiện tính ưu việt của chế độ dân chủ ở nước ta.

Vì thế, mọi luận điệu cho rằng Việt Nam “không có dân chủ”, Nhà nước “không thể phát huy được dân chủ” chỉ là xuyên tạc, cố tình bóp méo bản chất, phủ nhận thành tựu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và hiện thực đời sống dân chủ ở nước ta. Luận điệu đó sẽ chẳng lừa bịp được ai và nhất định bị thực tiễn bác bỏ.

PGS, TS. NGUYỄN MẠNH HƯỞNG
_____________________       

1 - Điều 3, Chương 1 - Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb CTQGST, H. 2014, tr. 09.

2 - ĐCSVN - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb CTQGST, tr. 86.

3 - Sđd, tr. 61 - 62.

4 - Sđd, tr. 83.

5 - Sđd, tr. 121.

6 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 84 - 85.