Để nâng cao năng lực quản lý, thiết kế, xây dựng công trình quốc phòng đáp ứng yêu cầu tăng cường sức mạnh phòng thủ của đất nước trong tình hình mới, Cục Công trình quốc phòng (Binh chủng Công binh) xác định đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số là khâu đột phá và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Cục Công trình quốc phòng, tiền thân là Phòng Công trình, được thành lập ngày 07/11/1956. Trong suốt chặng đường 70 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành, các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ của Cục luôn phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, gắn nghiên cứu với thực tiễn, vừa làm, vừa nghiên cứu, tổng kết, rút kinh nghiệm, từng bước vươn lên làm chủ công nghệ mới, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Thủ trưởng Cục trao thưởng cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc năm 2025.

Cục đã tham mưu quy hoạch, khảo sát, thiết kế và chỉ đạo thi công xây dựng hàng nghìn công trình đường hầm, hàng vạn công sự, trận địa, cùng hệ thống đường cơ động, bến vượt, nhà ga, sân bay,... góp phần quan trọng vào bảo đảm cho chiến đấu, củng cố, tăng cường thế trận phòng thủ đất nước. Đặc biệt, Cục đã tham gia thực hiện xuất sắc các cụm công trình “Nghiên cứu giải pháp công nghệ xây dựng công trình phòng thủ bảo vệ Tổ quốc giai đoạn 1956 - 1975”; “Các giải pháp khoa học, công nghệ bảo đảm môi trường và xây dựng công trình bảo vệ thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh giai đoạn 1969 - 1975”, được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học, công nghệ. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Cục vinh dự được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (năm 2005), 03 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất, cùng nhiều phần thưởng cao quý.

Những năm gần đây, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc có sự phát triển, đặt ra yêu cầu mới đối với công tác xây công trình quốc phòng cả về quy mô, chất lượng, kỹ thuật, tiến độ, an toàn, bí mật. Cùng với đó, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, nhất là những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi phương thức, công cụ và năng lực trong quản lý, khảo sát, thiết kế và xây dựng công trình. Nhận thức rõ yêu cầu đó, Đại hội Đảng bộ Cục Công trình quốc phòng nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định đột phá: “Ứng dụng khoa học, công nghệ cho nhiệm vụ công trình quốc phòng; xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý công trình quốc phòng”, nhằm tạo động lực nâng cao năng lực, chất lượng, hiệu quả công tác, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Thực hiện mục tiêu đó, trước hết, Cục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, cụ thể hóa các chủ trương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, sát chức năng, nhiệm vụ. Quán triệt, thực hiện chủ trương của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, trọng tâm là Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị; Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW, ngày 29/01/2025 của Quân ủy Trung ương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội, Cục đã xây dựng, ban hành kế hoạch về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Cục Công trình Quốc phòng. Trong đó, xác định trọng tâm là ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số vào công tác quản lý, điều hành; số hóa, chuẩn hóa và khai thác dữ liệu phục vụ khảo sát, thiết kế, thẩm định, quản lý công trình; nghiên cứu, ứng dụng vật liệu, công nghệ và giải pháp kỹ thuật mới; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, định mức, quy trình chuyên môn,… nhằm từng bước hình thành phương thức quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Trên cơ sở kế hoạch đã xác định, Đảng ủy, chỉ huy Cục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị cụ thể hóa thành chương trình, nhiệm vụ phù hợp với từng lĩnh vực, từng bộ phận; phân công, phân nhiệm theo tinh thần “6 rõ” gắn với tăng cường kiểm tra, đôn đốc, lấy tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực tế làm căn cứ đánh giá kết quả thực hiện của cơ quan, đơn vị và cán bộ chủ trì. Đồng thời, tổ chức quán triệt, giáo dục, nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ về vị trí, vai trò, mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; xác định đây là một trong những nhiệm vụ chính trị trung tâm, khâu đột phá quan trọng, từ đó thống nhất nhận thức và hành động, khơi dậy tinh thần đổi mới, sáng tạo, phát huy sức mạnh tổng hợp trong thực hiện nhiệm vụ. Với cách làm phù hợp, Cục đã từng bước ứng dụng hiệu quả khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào thực hiện nhiệm vụ. Năm 2026, Cục hoàn thành tốt nhiệm vụ phối hợp, tham mưu xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật về công trình quốc phòng; tham gia khảo sát, lập mới, bổ sung, điều chỉnh quy hoạch công trình quốc phòng, công trình chiến đấu trong toàn quân, toàn quốc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Nội dung thi xây dựng công trình chiến đấu tại Hội thao Công binh toàn quân năm 2026.

Hai là, đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa dữ liệu, đổi mới phương thức quản lý, điều hành. Là cơ quan đầu ngành tham mưu chỉ đạo chiến lược về công tác công trình quốc phòng, Cục quản lý khối lượng lớn hồ sơ, tài liệu, số liệu kỹ thuật, được hình thành qua nhiều thời kỳ, liên quan đến nhiều lĩnh vực và có yêu cầu cao về tính chính xác, đồng bộ và bảo mật. Vì vậy, Cục xác định số hóa, chuẩn hóa và khai thác dữ liệu là khâu nền tảng, tạo cơ sở để đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, từng bước chuyển từ phương thức quản lý dựa nhiều vào hồ sơ, tài liệu phân tán sang quản lý dựa trên dữ liệu. Bám sát chỉ đạo, hướng dẫn của trên và thực tiễn nhiệm vụ, Cục chú trọng chuẩn hóa dữ liệu, thống nhất quy tắc phân loại, định danh, quản lý, lưu trữ, cập nhật và khai thác; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, bộ phận, cá nhân bảo đảm chặt chẽ từ khâu lựa chọn, số hóa, lưu trữ đến quản lý, khai thác và thực hiện nghiêm quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, quy định của Quân đội.

Cùng với đó, Cục từng bước xây dựng dữ liệu theo hướng có cấu trúc, có hệ thống, có khả năng liên kết, cập nhật và khai thác; khắc phục tình trạng hồ sơ, thông tin phân tán, khó tra cứu hoặc phải tổng hợp thủ công. Các dữ liệu sau khi được số hóa được phân loại, sắp xếp và quản lý phù hợp với từng nhóm nhiệm vụ, từng loại hồ sơ, phục vụ các khâu công tác có liên quan. Trên cơ sở đó, từng bước hình thành nguồn dữ liệu dùng chung trong phạm vi được phép, tạo cơ sở nâng cao chất lượng, tốc độ và tính chính xác của công tác tham mưu, quản lý, khảo sát, thiết kế, thẩm định, kiểm tra và chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ. Trên nền tảng dữ liệu đã xây dựng, Cục chỉ đạo các phòng, ban và từng cá nhân đổi mới phương pháp, tác phong làm việc, từng bước hình thành thói quen khai thác, sử dụng dữ liệu số trong chuẩn bị nội dung tham mưu, tra cứu thông tin, tổng hợp, báo cáo và quản lý tiến độ công việc. Thời gian qua, Cục đã số hóa hơn 25 nghìn tài liệu, hồ sơ; tỷ lệ triển khai nhiệm vụ trên môi trường số đạt trên 86%, là một trong những cơ quan đi đầu của Binh chủng trong thực hiện chuyển đổi số. Đây là nền tảng quan trọng để Cục tiếp tục phát triển cơ sở dữ liệu, mở rộng ứng dụng khoa học, công nghệ, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác trong tình hình mới.

Ba là, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng, làm chủ công nghệ trong quản lý, thiết kế công trình quốc phòng. Công trình quốc phòng yêu cầu cao về kỹ thuật, chiến thuật; nhiều công trình triển khai trên địa hình, địa chất phức tạp, không gian hạn chế. Vì vậy, Cục xác định khoa học, công nghệ phải được ứng dụng xuyên suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ, lấy công nghệ để nâng cao độ chính xác, chất lượng, an toàn; lấy thực tiễn để kiểm nghiệm, hoàn thiện và làm chủ công nghệ.

Theo đó, Cục tích cực nghiên cứu, lựa chọn công nghệ phù hợp với từng nhiệm vụ, từng công đoạn, ưu tiên những giải pháp khắc phục hạn chế của phương pháp truyền thống, giảm lao động thủ công, rút ngắn thời gian, nâng cao chất lượng. Trong khảo sát, thiết kế, chú trọng ứng dụng công nghệ định vị, thiết bị bay không người lái, phần mềm chuyên ngành và các công cụ xử lý số liệu. Trong chỉ đạo thi công, đẩy mạnh chuyên môn hóa, cơ giới hóa, ứng dụng thiết bị hiện đại vào những khâu có yêu cầu kỹ thuật cao; đồng thời, tăng cường cán bộ bám sát hiện trường, kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh, duy trì nghiêm quy trình kỹ thuật, an toàn và yêu cầu bảo mật.

Cùng với đó, coi trọng nghiên cứu khoa học, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, tập trung giải quyết những vấn đề mới, khó, cấp thiết từ thực tiễn. Với cách tiếp cận bài bản, khoa học, đến nay, Cục đã làm chủ công nghệ định vị RTK (Real-Time Kinematic), thiết bị bay không người lái và các phần mềm chuyên ngành trong khảo sát, thiết kế; phương pháp đào hầm NATM, neo đất, hệ thống chống tạm bằng thép hình SVP, v.v. Đáng chú ý, hiện nay Cục đang phối hợp chặt chẽ với cơ quan, đơn vị nghiên cứu, thiết kế, chế tạo công sự dã chiến lắp ghép dạng vòm bằng các loại vật liệu mới, từng bước đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, nâng cao chất lượng, hiệu quả xây công sự, dựng trận địa phục vụ diễn tập sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu khi có tình huống.

Bốn là, xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật có năng lực chuyên môn, tư duy khoa học, từng bước làm chủ công nghệ mới. Đặc thù nhiệm vụ của Cục đòi hỏi đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật không chỉ vững chuyên môn, có năng lực tham mưu, quản lý dự án, đấu thầu, thẩm định, mà còn phải có tư duy đổi mới, khả năng tiếp cận, ứng dụng, làm chủ công nghệ cao. Để đáp ứng yêu cầu đó, cùng với chú trọng tạo nguồn, quy hoạch, bố trí, sử dụng, Cục thường xuyên rà soát, đánh giá năng lực đội ngũ, làm cơ sở xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng phù hợp. Để đạt hiệu quả cao, Cục kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo cơ bản với bồi dưỡng chuyên sâu, giữa trang bị kiến thức nền với cập nhật những tiến bộ khoa học, công nghệ,… bằng đa dạng hình thức; tăng cường tham gia hội thảo, trao đổi khoa học về công nghệ xây dựng, vật liệu mới và các giải pháp kỹ thuật mới. Qua đó, từng bước xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật đủ khả năng tiếp cận, làm chủ, công nghệ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Đặc biệt, Cục coi trọng lấy thực tiễn công tác làm môi trường rèn luyện, bồi dưỡng, phát triển năng lực khoa học, công nghệ cho đội ngũ cán bộ. Cán bộ trẻ được giao tham gia những nhiệm vụ mới, công trình có yêu cầu kỹ thuật cao, ứng dụng công nghệ mới, dưới sự hướng dẫn, kèm cặp của cán bộ có kinh nghiệm. Qua đó, cán bộ vừa rèn luyện năng lực nghiên cứu, tư duy độc lập, khả năng phát hiện và xử lý vấn đề, vừa tích lũy kinh nghiệm, từng bước trưởng thành. Nhờ đó, đến nay, Cục đã xây dựng được đội ngũ cán bộ có chuyên môn sâu, tư duy khoa học, công nghệ, phương pháp làm việc khoa học, có khả năng tiếp cận, ứng dụng và từng bước làm chủ công nghệ mới; trong đó, trên 87% có trình độ thạc sĩ trở lên, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trước mắt và lâu dài.

Kế thừa truyền thống, kết quả, kinh nghiệm qua 70 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Cục Công trình quốc phòng tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo chuyển biến vững chắc về năng lực quản lý, khảo sát, thiết kế, thi công, góp phần củng cố, tăng cường tiềm lực, thế trận quốc phòng, sức mạnh phòng thủ của đất nước, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Đại tá NGUYỄN ĐỨC TÀI, Cục trưởng Cục Công trình quốc phòng