Tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đảng ta là đạo đức, là văn minh”¹ là di sản quý báu, có giá trị bền vững đối với sự nghiệp cách mạng và công tác xây dựng Đảng. Trong kỷ nguyên phát triển mới, việc tiếp tục quán triệt và hiện thực hóa tư tưởng này không chỉ là yêu cầu lý luận mà còn là đòi hỏi cấp bách của thực tiễn; là con đường căn bản để Đảng ta mãi giữ vững vai trò lãnh đạo, không ngừng củng cố niềm tin của Nhân dân, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người sáng lập và rèn luyện Đảng ta luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng đảng chân chính, trong sạch, vững mạnh; đồng thời, thường xuyên cảnh báo các nguy cơ, biểu hiện tha hóa của một đảng cầm quyền.

Bác Hồ trò chuyện với cán bộ, công nhân Nhà máy Xe lửa Gia Lâm vào ngày 19/5/1955 tại sân nhà máy. Ảnh Tư liệu

Trong tư tưởng của Người, Đảng không chỉ là lực lượng lãnh đạo cách mạng, mà phải là một tổ chức tiên phong, mẫu mực về đạo đức, văn hóa và trí tuệ, xứng đáng với vai trò, trọng trách trước quốc gia - dân tộc. Người khẳng định: “Với tất cả tinh thần khiêm tốn của người cách mạng, chúng ta vẫn có quyền nói rằng: Đảng ta thật là vĩ đại”². Sự “vĩ đại” của Đảng được Bác Hồ khái quát đó là “Đảng ta là đạo đức, là văn minh” - luận điểm mang giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, thể hiện bản chất cách mạng, khoa học, nhân văn của Đảng Cộng sản Việt Nam. Khẳng định của Người không chỉ là sự tổng kết thực tiễn lãnh đạo cách mạng Việt Nam của Đảng mà còn là mục tiêu, chuẩn mực, yêu cầu xuyên suốt đối với Đảng ta trong suốt quá trình lãnh đạo đất nước; là mục tiêu để giáo dục, bồi dưỡng, khích lệ tinh thần phấn đấu của mọi đảng viên.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, “Đảng ta là đạo đức” - cốt lõi bản chất cách mạng của Đảng, trước hết là “đạo đức cách mạng”. Đó là hệ giá trị đạo đức mới, đối lập căn bản với đạo đức phong kiến, tư sản, được hình thành và phát triển trong quá trình lãnh đạo đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người. Đạo đức ấy được kết tinh ở mục tiêu cao cả: “tận trung với nước, tận hiếu với dân”; đặt lợi ích của quốc gia - dân tộc, của Nhân dân lên trên hết, trước hết. Thực tiễn đã chứng minh, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đáp ứng yêu cầu bức thiết của cách mạng Việt Nam. Chỉ mới 15 tuổi, Đảng ta đã lãnh đạo Nhân dân cả nước đứng lên Tổng khởi nghĩa giành chính quyền, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á; tiếp đến là lãnh đạo cuộc kháng chiến trường kỳ đánh đuổi thực dân, đế quốc giành thắng lợi. Có thể khẳng định, nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam chính là vai trò lãnh đạo của Đảng, đúng như thực tiễn đã khẳng định: “Từ ngày mới ra đời, Đảng ta liền giương cao ngọn cờ cách mạng, đoàn kết và lãnh đạo toàn dân ta tiến lên đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp. Màu cờ đỏ của Đảng chói lọi như mặt trời mới mọc, xé tan cái màn đen tối, soi đường dẫn lối cho nhân dân ta vững bước tiến lên con đường thắng lợi trong cuộc cách mạng phản đế, phản phong”³.

Đạo đức của Đảng không phải là khái niệm trừu tượng, mà được thể hiện sinh động thông qua từng hoạt động, công tác của đội ngũ cán bộ, đảng viên; lý tưởng của Đảng là lý tưởng của mọi đảng viên. Đạo đức hàng đầu của đảng viên là suốt đời hy sinh phấn đấu cho lý tưởng cao đẹp của cách mạng, của dân tộc, đó là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Đảng ta là đảng cách mạng, là đảng lãnh đạo. Ngoài lợi ích của nhân dân và của giai cấp công nhân, Đảng ta không có lợi ích nào khác”⁴; “Đảng không phải là tổ chức để làm quan phát tài, mà là để phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân”⁵. Vì vậy, đạo đức của Đảng trước hết thể hiện ở việc phấn đấu hy sinh suốt đời cho lợi ích của Nhân dân, Tổ quốc; ở sự gương mẫu, trong sạch, liêm chính, chí công vô tư của mỗi cán bộ, đảng viên; ở mối quan hệ máu thịt, gắn bó chặt chẽ với Nhân dân; ở tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hy sinh vì lợi ích chung, như Bác Hồ đã chỉ rõ: “... đạo đức cách mạng là: Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng. Đó là điều chủ chốt nhất. Ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng. Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình. Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân”⁶.

Theo tư tưởng của Người, “Đảng ta là văn minh” - thể hiện trình độ phát triển và phương thức lãnh đạo tiến bộ của Đảng. Sự “văn minh” của Đảng không chỉ là trình độ phát triển vật chất mà còn là trình độ phát triển về trí tuệ, tổ chức và văn hóa chính trị. Một đảng văn minh là đảng có đường lối đúng đắn, khoa học; có tổ chức chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh; có phong cách lãnh đạo dân chủ, tôn trọng Nhân dân, dựa vào Nhân dân để xây dựng đảng. Bên cạnh đó, một đảng văn minh còn thể hiện ở khả năng tự đổi mới, tự chỉnh đốn, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Một đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một đảng hỏng. Do đó, sự văn minh của đảng phải gắn liền với tinh thần cầu thị, dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật, kiên quyết sửa chữa sai lầm, khuyết điểm.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, “đạo đức” và “văn minh” có mối quan hệ thống nhất, bổ sung cho nhau. Đạo đức là nền tảng tinh thần, là gốc rễ bảo đảm cho sự văn minh; còn văn minh là sự phát triển cao của đạo đức trong điều kiện lịch sử cụ thể. Một đảng có đạo đức nhưng không văn minh thì khó đáp ứng yêu cầu lãnh đạo trong thời đại mới; ngược lại, một đảng có trình độ tổ chức, khoa học cao nhưng thiếu nền tảng đạo đức thì dễ rơi vào chủ nghĩa cơ hội, xa rời mục tiêu cách mạng.

Quán triệt, vận dụng tư tưởng của Người, những năm qua, Đảng ta đã đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và thu được kết quả quan trọng, toàn diện, có tính đột phá. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị, tổ chức. Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí được đẩy mạnh với quyết tâm chính trị cao, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, góp phần làm trong sạch đội ngũ, trong sạch bộ máy, củng cố vững chắc niềm tin của Nhân dân. Phương thức lãnh đạo của Đảng từng bước được đổi mới theo hướng khoa học, dân chủ, sát thực tiễn; vai trò, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, ngày càng được đề cao, v.v. Những kết quả đó thể hiện sinh động nỗ lực hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đảng ta là đạo đức, là văn minh” trong điều kiện mới.

Tuy nhiên, trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, khu vực, cùng sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch, một bộ phận cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng, rèn luyện, có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; quan liêu, xa dân, tham nhũng, lãng phí; nói không đi đôi với làm. Một số nơi, việc xây dựng văn hóa Đảng, đạo đức công vụ chưa được quan tâm đúng mức; phương thức lãnh đạo chậm đổi mới, chưa theo kịp yêu cầu phát triển của thực tiễn, nhất là trong kỷ nguyên số, v.v. Những hạn chế đó nếu không được nhận diện đúng và khắc phục kịp thời sẽ làm suy giảm uy tín, ảnh hưởng đến vai trò lãnh đạo của Đảng và sự nghiệp cách mạng.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Pa Thơm tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tới đồng bào tại bản Pa Xa Lào, tỉnh Điện Biên. Nguồn: TTXVN

Trong kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế sâu rộng; trước những tác động của nền kinh tế thị trường, Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số và các thách thức an ninh phi truyền thống,... thì việc tiếp tục quán triệt và đẩy mạnh hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đảng ta là đạo đức, là văn minh” càng có ý nghĩa quan trọng. Đây vừa là yêu cầu khách quan, vừa là điều kiện tiên quyết để Đảng ta giữ vững vai trò lãnh đạo, củng cố niềm tin của Nhân dân, bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước. Theo đó, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp, đội ngũ cán bộ, đảng viên và cả hệ thống chính trị cần thực hiện tốt một số nội dung, giải pháp sau:

Một là, tăng cường giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu, nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp. Vì vậy, cần tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh một cách thực chất, hiệu quả, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, nội dung sinh hoạt chi bộ định kỳ. Đồng thời, tăng cường giáo dục, quán triệt cho cán bộ, đảng viên nắm vững các phẩm chất đạo đức cách mạng, như: “trung với nước, hiếu với dân”, “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, “yêu thương, đoàn kết, gắn bó với Nhân dân”, v.v. Cùng với đó, làm tốt công tác quản lý, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên mọi lúc, mọi nơi, thường xuyên, liên tục, nhất là rèn luyện chuẩn mực đạo đức cách mạng theo Quy định số 144-QĐ/TW, ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị. Tích cực đấu tranh tự phê bình và phê bình, kịp thời uốn nắn những biểu hiện nhận thức lệch lạc, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Thường xuyên phát huy mặt tích cực, sự hướng thiện; nhân rộng điển hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt. Đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ chủ trì các cấp, người đứng đầu phải gương mẫu đi đầu trong công tác và lối sống, là tấm gương cho cấp dưới và quần chúng noi theo; gắn chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ với nhiệm vụ cụ thể của từng cán bộ, đảng viên. Lấy kết quả rèn luyện đạo đức làm tiêu chí quan trọng trong đánh giá, quy hoạch, bổ nhiệm, sử dụng cán bộ hằng năm.

Hai là, đẩy mạnh xây dựng và phát triển văn hóa Đảng trong điều kiện mới. Xây dựng, phát triển văn hóa Đảng là quá trình lâu dài, xuyên suốt, có tính chiến lược, gắn liền với sự tồn vong, phát triển của Đảng, cần phải được tiến hành toàn diện cả về tư tưởng, chính trị, tổ chức, phương thức lãnh đạo, cầm quyền. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, thì việc nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực lãnh đạo, uy tín cầm quyền của Đảng là nhiệm vụ cấp bách. Theo đó cần xác định, xây dựng văn hóa Đảng là nội dung cốt lõi của công tác xây dựng Đảng, trong đó chú trọng văn hóa lãnh đạo, văn hóa cầm quyền, văn hóa nêu gương, hướng tới mục tiêu xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, tạo ra sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước. Để hiện thực hóa nội dung này, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp phải thường xuyên bồi đắp đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị; đổi mới cả về tư duy và phương thức, từ ứng dụng công nghệ trong điều hành đến minh bạch hóa thông tin và tăng cường hiệu quả quản trị nội bộ nhằm nâng cao uy tín, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế. Tiếp tục phát huy dân chủ trong Đảng gắn với giữ vững kỷ luật, kỷ cương; tăng cường đối thoại, lắng nghe ý kiến Nhân dân; ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ để nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong lãnh đạo, quản lý.

Cùng với đó, tăng cường giáo dục cho cán bộ, đảng viên thấm nhuần tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; giữ vững mục tiêu, lý tưởng về đạo đức, vững vàng tư tưởng, kiên định trước các thách thức, thông tin sai lệch trong bối cảnh số hóa và hội nhập; tiếp tục xây dựng hệ giá trị văn hóa chuẩn mực của con người Việt Nam thời kỳ mới. 

Ba là, kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta đã sớm nhận thức và ngày càng xác định rõ hơn về nguy cơ, tác hại của tệ tham nhũng, tiêu cực, lãng phí đối với sự tồn vong của Đảng, của chế độ và sự nghiệp xây dựng đất nước. Chính vì vậy, kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí sẽ góp phần rất quan trọng giữ vững ổn định chính trị và tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng - yêu cầu tất yếu để giữ vững bản chất đạo đức và sự văn minh của Đảng. Theo đó, cần tiếp tục đẩy mạnh công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII, XIII và Kết luận số 21-KL/TW, ngày 25/10/2021 của Ban Chấp hành Trung ương về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”; đồng thời, phát huy vai trò gương mẫu, quyết liệt của người đứng đầu và tập thể lãnh đạo. Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, quản lý kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; kịp thời khắc phục những bất cập, bịt kín những “khoảng trống”, “kẽ hở”, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện thể chế để “không thể” tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Cùng với đó, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán; đẩy mạnh điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; phát hiện sớm, xử lý nghiêm các vụ việc, vụ án tham nhũng. Tiếp tục hoàn thiện và thực hiện nghiêm các quy định về công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị; kiểm soát có hiệu quả tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ làm công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ trong giai đoạn mới gắn với tăng cường giám sát việc thực thi quyền lực. Có chính sách bảo vệ, đãi ngộ hợp lý, tạo động lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí yên tâm công tác, nỗ lực phấn đấu, toàn tâm, toàn ý với công việc.

Bốn là, gắn xây dựng Đảng với xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và phát huy vai trò của Nhân dân. Thực hiện tốt sự gắn kết này sẽ tạo nên một hệ thống chính trị thống nhất: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ - yếu tố quan trọng đảm bảo sự thành công của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới. Vì thế, Đảng ta cần tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước và xã hội, đảm bảo Nhà nước phát triển theo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong đó, sự lãnh đạo của Đảng được thể hiện qua việc định hướng chính sách, xây dựng thể chế và bồi dưỡng cán bộ; Nhà nước là công cụ để Đảng lãnh đạo thực hiện đường lối, chính sách, đảm bảo pháp luật được thi hành nghiêm minh; đội ngũ cán bộ, đảng viên trong bộ máy nhà nước phải tiên phong, gương mẫu, chấp hành nghiêm pháp luật, là cầu nối đưa đường lối, chính sách đến với Nhân dân; Nhân dân là chủ thể, là nguồn gốc sức mạnh của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chủ động tham gia vào quản lý nhà nước, xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Một trong những điều kiện tiên quyết để xây dựng Nhà nước pháp quyền vững mạnh là phải xây dựng Đảng vững mạnh, bởi Đảng vững mạnh sẽ lãnh đạo Nhà nước và xã hội tốt hơn, phát huy được vai trò của Nhân dân. Trong đó, Đảng phải tôn trọng, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, tạo cơ chế để Nhân dân giám sát, đóng góp ý kiến cho Đảng; Đảng phải dựa vào Nhân dân để xây dựng và chỉnh đốn, có như vậy Đảng ta mới thật sự trong sạch, vững mạnh, ngày càng được Nhân dân tin yêu, ủng hộ, đó chính là thước đo đánh giá năng lực lãnh đạo của Đảng. 

Trong kỷ nguyên mới, việc tiếp tục quán triệt, hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đảng ta là đạo đức, là văn minh” là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, góp phần xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh về đạo đức, tiên phong, gương mẫu về văn minh, giữ vững vai trò lãnh đạo, củng cố vững chắc niềm tin của Nhân dân, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững./.

Đại tá, ThS. VŨ TRỌNG ĐẠI, Trường Sĩ quan Lục quân 1
_____________________

1 - Hồ Chí Minh -  Toàn tập, Tập 12, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 400.

2 - Sđd, tr. 403.

3 - Sđd, Tập 12, tr. 401.

4 - Sđd, tr. 435.

5 - Sđd, Tập 5,  tr. 289.

6 - Sđd, Tập 11,  tr. 603.