Đại hội XIV của Đảng xác định nêu gương của cán bộ, đảng viên là một trong những nội dung trọng yếu trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Thực hiện tốt vấn đề này là nhân tố then chốt bảo đảm Quân đội luôn vững mạnh về chính trị, không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên. Người khẳng định: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”1; đồng thời, yêu cầu cán bộ, đảng viên phải “miệng nói, tay làm”2, phải “đi trước”, để quần chúng “theo sau”.
Thấu triệt tư tưởng đó, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, nhất là từ khi bước vào thời kỳ đổi mới đến nay, trong các văn kiện đại hội Đảng, các nghị quyết, chỉ thị, quy định của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, vấn đề trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu luôn được quan tâm, coi đó là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đồng thời, Đảng ta cũng đề ra những quy định cụ thể, rõ ràng về trách nhiệm nêu gương để mọi cán bộ, đảng viên phấn đấu thực hiện.
 |
| Cán bộ Sư đoàn 308 trò chuyện, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của chiến sĩ mới. Nguồn: dangcongsan.org.vn |
Điểm nhấn quan trọng về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên theo quan điểm Đại hội XIV
Kế thừa những quan điểm trước đó, Đại hội XIV của Đảng đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lý luận và chỉ đạo thực tiễn về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; trong đó có vấn đề nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Thứ nhất, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu được đặt trong chỉnh thể đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Đại hội nhấn mạnh, “coi trọng việc xây dựng và phát huy tinh thần nêu gương của cán bộ, đảng viên trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao và rèn luyện đạo đức cách mạng, đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ trong công tác hằng ngày”3. Đồng thời cũng xác định rõ: “Nêu gương phải thực sự trở thành một nội dung quan trọng trong phương thức lãnh đạo của Đảng”4. Đây là điểm nhấn nổi bật của Đại hội XIV khi xem nêu gương không chỉ là chuẩn mực đạo đức, nguyên tắc tổ chức của Đảng, tiêu chuẩn chính trị của cán bộ, đảng viên, mà coi đó là một cấu phần quan trọng trong đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Thực tiễn cho thấy, mọi biểu hiện thiếu gương mẫu trong lời nói và việc làm, thiếu chủ động, sáng tạo trong hành động của cán bộ, đảng viên đều ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, đến niềm tin của Nhân dân và hiệu quả lãnh đạo, quản lý.
Thứ hai, nhấn mạnh nêu gương của cán bộ, đảng viên phải được thể hiện bằng hành động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là nội dung có tính đột phá khi Đảng ta chuyển trọng tâm nêu gương của cán bộ, đảng viên từ yêu cầu “không làm sai” sang “dám làm đúng và làm đến nơi đến chốn”; nhất là trong bối cảnh “một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ cấp cao thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không gương mẫu, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, không dám làm, không dám đổi mới sáng tạo”5. Như vậy, nêu gương không chỉ là giữ gìn phẩm chất liêm chính, mà còn là gương mẫu trong hành động, là năng lực thực thi, khả năng quy tụ và phát huy sức mạnh của tập thể để hoàn thành nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đây cũng là giải pháp quan trọng để ngăn ngừa những hành vi né tránh, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm trong thực thi công vụ.
Thứ ba, yêu cầu nêu gương phải gắn chặt với đạo đức công vụ, trách nhiệm giải trình và sự giám sát của Nhân dân. Đại hội nhấn mạnh đến “mối quan hệ giữa xây dựng đạo đức trong Đảng, trong hệ thống chính trị và ngoài xã hội, vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu trước Nhân dân”6. Quan điểm này cho thấy trách nhiệm nêu gương không còn được giới hạn trong khuôn khổ kỷ luật nội bộ hay sự đánh giá của tổ chức đảng, mà được đặt trong không gian rộng mở, khi mọi hành vi của cán bộ, đảng viên đều chịu sự giám sát của Nhân dân. Theo đó, mỗi cán bộ, đảng viên phải chịu sự đánh giá không chỉ của tổ chức đảng mà còn của Nhân dân thông qua kết quả công việc, thái độ phục vụ và trách nhiệm giải trình, qua đó bảo đảm trách nhiệm nêu gương được thực hiện thực chất, hiệu quả.
Thứ tư, “chức vụ càng cao càng phải gương mẫu” trở thành yêu cầu chính trị và kỷ luật nghiêm ngặt hơn. Đại hội XIV tiếp tục kế thừa quan điểm của Đại hội XIII nhưng phát triển sâu sắc hơn nguyên tắc “cán bộ, đảng viên giữ chức vụ càng cao càng phải gương mẫu”. Đây không chỉ là yêu cầu về đạo đức mà còn là nguyên tắc kiểm soát quyền lực trong Đảng. Theo đó, Đại hội XIV xác định phải “nêu cao trách nhiệm, vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu”7. Người đứng đầu phải thực sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, trình độ, năng lực, phong cách công tác, tinh thần phục vụ Nhân dân, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và kết quả thực hiện nhiệm vụ; phải giữ gìn danh dự, liêm chính, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hành động vì lợi ích chung, v.v.
Giải pháp phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên trong Quân đội theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng
Hiện nay, đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới; Quân đội xây dựng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Do vậy, việc phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên nói chung, cán bộ, đảng viên trong Quân đội nói riêng theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng càng trở nên quan trọng và bức thiết hơn. Theo đó, cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung, giải pháp chủ yếu sau:
Một là, quán triệt sâu sắc quan điểm Đại hội XIV của Đảng về phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên. Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu; đòi hỏi cấp ủy, tổ chức đảng các cấp và các cơ quan, đơn vị trong toàn quân phải xác định rõ tầm quan trọng của trách nhiệm nêu gương; đồng thời, đề cao trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện. Kịp thời cụ thể hóa trách nhiệm nêu gương thành hệ thống tiêu chí cụ thể, chặt chẽ, đồng bộ, bám sát chức trách, nhiệm vụ của từng đối tượng cán bộ, đảng viên; kết hợp hài hòa giữa định tính và định lượng, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Gắn chặt nội dung nêu gương với thực hiện nhiệm vụ chính trị, xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật, giữ gìn đoàn kết nội bộ và uy tín của cán bộ, đảng viên trong cơ quan, đơn vị. Lấy hiệu quả hoàn thành nhiệm vụ, mức độ tín nhiệm làm thước đo chủ yếu trong đánh giá mức độ nêu gương và chất lượng cán bộ, đảng viên hằng năm.
Hai là, đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, cán bộ chủ trì, chỉ huy cơ quan, đơn vị. Đây là vấn đề có ý nghĩa quyết định đến chất lượng lãnh đạo, chỉ huy và xây dựng cơ quan, đơn vị. Theo đó, cán bộ chủ trì, nhất là cán bộ cấp chiến dịch, chiến lược phải thực sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, “tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, kiên định với mục tiêu, lý tưởng cách mạng của Đảng”8; gương mẫu trong chấp hành đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng, pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội; trong sáng về đạo đức, lối sống; khoa học, sâu sát, quyết liệt trong phong cách làm việc. Thực hành dân chủ phải đi đôi với giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; nói đi đôi với làm; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Kiên quyết khắc phục tình trạng nói nhiều làm ít, né tránh, “ngại” va chạm, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu gương mẫu trước tập thể. Đồng thời, phải tiên phong trong thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và phương châm “5 vững”.
Ba là, gắn chặt trách nhiệm nêu gương với công tác cán bộ và xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh. Thực tiễn cho thấy, mỗi cấp ủy, tổ chức đảng chỉ thực sự trong sạch, vững mạnh khi mọi cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ trì phát huy tốt trách nhiệm nêu gương. Vì thế, cần đưa tiêu chí nêu gương trở thành nội dung bắt buộc trong xây dựng tổ chức đảng, trong quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm, đánh giá, xếp loại và đề bạt cán bộ; coi trách nhiệm nêu gương là thước đo quan trọng về uy tín, năng lực lãnh đạo, chỉ huy của cán bộ, đảng viên. Kiên quyết không bố trí, sử dụng cán bộ thiếu gương mẫu, uy tín thấp, có biểu hiện suy thoái; kịp thời phát hiện, biểu dương, nhân rộng các điển hình về trách nhiệm nêu gương, về mức độ hoàn thành nhiệm vụ, tạo sức lan tỏa tích cực trong đơn vị và toàn quân.
Bốn là, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện trách nhiệm nêu gương. Đây là giải pháp quan trọng bảo đảm tính nghiêm minh, thực chất đối với việc phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII xác định: “Tăng cường lãnh đạo bằng kiểm tra, giám sát và nêu gương của cán bộ, đảng viên”9. Vì vậy, cần đưa nội dung nêu gương vào chương trình kiểm tra thường xuyên và đột xuất của cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện lệch lạc ngay từ khi mới phát sinh. Đồng thời, kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, bảo đảm mọi cán bộ, đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật của Đảng, kỷ luật Quân đội, không có “vùng cấm”, không có ngoại lệ. Kết hợp chặt chẽ giữa xử lý kỷ luật với giáo dục, phòng ngừa, răn đe; phát huy tốt vai trò giám sát của cấp ủy, ủy ban kiểm tra và của tổ chức quần chúng đối với trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên.
Thực hiện đồng bộ những giải pháp nêu trên sẽ thiết thực góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong Quân đội ngày càng vững mạnh, xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, luôn là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
Thượng tá, TS. KHUẤT TRỌNG NAM, Khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học, Học viện Chính trị
______________________
1 - Hồ Chí Minh – Toàn tập, Tập 1, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 284.
2 - Sđd, Tập 6, tr. 234.
3 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb CTQGST, tr. 153.
4 - Sđd, tr. 283.
5 - Sđd, tr. 166.
6 - Sđd, tr. 54.
7 - Sđd, Tập I, tr. 74.
8 - Sđd, Tập I, tr. 115.
9 - Tổng cục Chính trị – Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Nxb QĐND, H. 2025, tr. 84.
