Quán triệt, thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về giáo dục quốc phòng và an ninh, những năm qua, Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Trường Đại học Hùng Vương đã triển khai nhiều giải pháp sáng tạo, phù hợp với tình hình thực tiễn, tạo sự chuyển biến toàn diện và đạt được kết quả đáng khích lệ, khẳng định vai trò là một trong những cơ sở hàng đầu của khu vực Tây Bắc.

Cục Dân quân tự vệ, Bộ Tổng Tham mưu làm việc với Trung tâm, năm 2025.

Từ năm 2021 đến nay, Trung tâm đã tổ chức giáo dục quốc phòng và an ninh cho hơn 60 nghìn sinh viên, kết quả 100% đạt yêu cầu, trong đó trên 98,7% khá, giỏi; được các nhà trường liên kết đánh giá cao. Cùng với đó, Trung tâm đã phối hợp tổ chức giáo dục cho hàng chục nghìn học sinh trung học phổ thông thông qua hoạt động “Trải nghiệm nếp sống Quân đội, kỹ năng quân sự”, góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước, lịch sử truyền thống dân tộc, ý thức quốc phòng và an ninh cho thế hệ trẻ.

Hiện nay, nhiệm vụ của Trung tâm có bước phát triển mới¹ với mục tiêu, yêu cầu rất cao; trong khi đó, đội ngũ cán bộ, giảng viên còn thiếu về số lượng; điều kiện cơ sở vật chất có mặt chưa đáp ứng kịp với sự phát triển của nhiệm vụ, v.v. Trước bối cảnh đó, Trung tâm chủ trương tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp quyết tâm giữ vững và nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh.

Đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể

Đây là kinh nghiệm, giải pháp quan trọng hàng đầu, có ý nghĩa nền tảng, chi phối trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục quốc phòng và an ninh của Trung tâm. Theo đó, Trung tâm tiếp tục đẩy mạnh quán triệt, thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, trọng tâm là Chỉ thị số 12-CT/TW, ngày 03/5/2007 của Bộ Chính trị (khóa X) về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong tình hình mới”, Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh và các văn bản hướng dẫn bằng nhiều hình thức linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng. Với cấp ủy, cán bộ, giảng viên, tập trung nghiên cứu, quán triệt, nắm chắc vị trí, vai trò của môn học; kiên quyết khắc phục tư tưởng coi đây là “môn học phụ”, chủ quan, giản đơn, hình thức và “bệnh thành tích” trong giảng dạy. Quá trình triển khai, Trung tâm yêu cầu cấp ủy, chỉ huy các phòng, khoa tiến hành đồng bộ, từ xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực đến kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả; gắn trách nhiệm người đứng đầu với chất lượng môn học, v.v. Đối với sinh viên - chủ thể trung tâm của quá trình đào tạo, Trung tâm tiếp tục đẩy mạnh giáo dục, định hướng để người học nhận thức đầy đủ vị trí, ý nghĩa, nội dung môn học; thấy đây không chỉ là điều kiện bắt buộc để hoàn thành chương trình học, mà còn là môi trường rèn luyện bản lĩnh chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong, kỹ năng quân sự cơ bản và trách nhiệm công dân.

Để đạt hiệu quả cao, Trung tâm thực hiện đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, giáo dục, như: thông qua hệ thống băng rôn, khẩu hiệu, sinh hoạt tập thể, tọa đàm, giao lưu,...; phát huy hiệu quả các nền tảng số, như: website, hội, nhóm Zalo, Facebook,… để tăng cường thời lượng, nội dung tuyên truyền, giúp sinh viên tiếp cận thông tin nhanh, thuận lợi, hiệu quả. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, phát hiện, uốn nắn kịp thời những biểu hiện nhận thức chưa đầy đủ, tư tưởng xem nhẹ môn học, tâm lý ngại học, ngại rèn; kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện vi phạm kỷ luật, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ, giảng viên và sinh viên, tạo chuyển biến mạnh mẽ về thái độ học tập, rèn luyện.

Hội thao điều lệnh đội ngũ có súng.

Xây dựng đội ngũ giảng viên đủ về số lượng, chuẩn hóa về chất lượng

Chất lượng đội ngũ giảng viên là vấn đề then chốt, quyết định trực tiếp đến chất lượng giáo dục, đào tạo. Hiện nay, đội ngũ giảng viên của Trung tâm được tuyển chọn từ nhiều nguồn, như: sĩ quan biệt phái, hợp đồng thỉnh giảng,… với trình độ, năng lực, kinh nghiệm không đồng đều và còn thiếu về số lượng. Khắc phục điều đó, Trung tâm tiếp tục tham mưu cho Nhà trường quy hoạch, kiện toàn đội ngũ cán bộ, giảng viên theo hướng tinh gọn, chất lượng, cơ cấu hợp lý, có tính kế thừa và phát triển bền vững. Đồng thời, coi trọng xây dựng, bồi dưỡng, chuẩn hóa cả về phẩm chất chính trị, trình độ học vấn, kỹ năng sư phạm và kinh nghiệm thực tiễn. Theo đó, cùng với chỉ đạo cơ quan chức năng rà soát, đánh giá, phân loại đội ngũ cán bộ, giảng viên theo các tiêu chí cụ thể; xây dựng kế hoạch tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với từng đối tượng, từng vị trí, bảo đảm “đúng người, đúng việc”, Trung tâm chú trọng phối hợp với các cơ quan chức năng tạo nguồn từ cán bộ, sĩ quan Quân đội có năng lực, kinh nghiệm công tác trên địa bàn Quân khu 2 về làm giảng viên; tham mưu lựa chọn giảng viên ở các bộ môn khác có tố chất, năng lực cử đi đào tạo văn bằng hai về giáo dục quốc phòng và an ninh, nhằm từng bước xây dựng đội ngũ giảng viên ổn định, lâu dài.

Song song với đó, Trung tâm đẩy mạnh bồi dưỡng, nâng cao chất lượng toàn diện cho đội ngũ giảng viên cả về bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm và kinh nghiệm thực tiễn. Trọng tâm là tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm, tập huấn chuyên môn, cập nhật kiến thức mới; tổ chức hội thi giảng viên dạy giỏi và duy trì nghiêm nền nếp dự giờ, rút kinh nghiệm giảng dạy để kịp thời phát hiện, uốn nắn những hạn chế, thiếu sót về nội dung, phương pháp. Đồng thời, khuyến khích, tạo điều kiện để cán bộ, giảng viên tự học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; tích cực ứng dụng phương pháp, phương tiện dạy học hiện đại; đẩy mạnh phong trào nghiên cứu khoa học, biên soạn tài liệu, giáo trình, cải tiến mô hình học cụ phục vụ trực tiếp giảng dạy. Phấn đấu đến năm 2030, Trung tâm có 100% giảng viên trình độ đại học trở lên (trên 30% thạc sĩ, trên 04% tiến sĩ), làm nòng cốt trong xây dựng, phát triển Trung tâm.

Sinh viên tham quan, học tập tại Bảo tàng Quân khu 2.

Đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp dạy - học theo hướng thiết thực, hiệu quả

Để nâng cao chất lượng dạy - học, khắc phục sự khô cứng của môn học, Trung tâm tiếp tục đẩy mạnh đổi mới theo hướng sâu về nội dung, đa dạng về hình thức, phương pháp, hiện đại về phương tiện, lấy chất lượng, hiệu quả làm trung tâm; biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, tự rèn luyện của sinh viên. Bám sát chương trình quy định và hướng dẫn của Hội đồng Giáo dục quốc phòng và an ninh Trung ương, Bộ Giáo dục và đào tạo, Trung tâm tiếp tục rà soát, cập nhật, bổ sung những vấn đề mới về quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tình hình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh vào nội dung giảng dạy. Đồng thời, tăng cường khai thác tư liệu, hình ảnh, phim tài liệu, dẫn chứng thực tiễn để xây dựng bài giảng sinh động, trực quan, sát thực tiễn, giúp người học dễ tiếp thu, dễ vận dụng, nắm chắc bản chất vấn đề.

Về phương pháp, tiếp tục đột phá theo hướng chuyển mạnh từ “truyền thụ kiến thức” sang “phát triển năng lực”. Giảng viên giữ vai trò định hướng, nêu vấn đề, cung cấp tài liệu, hướng dẫn thảo luận nhóm, viết thu hoạch, v.v. Đối với các chuyên đề lý luận, chú trọng thiết kế bài giảng theo hướng mở, kết hợp linh hoạt giữa thuyết trình - minh họa - gợi mở, phát huy tính tự học, tự nghiên cứu, tư duy độc lập của sinh viên. Với các nội dung thực hành, nhất là các nội dung khó, như: kỹ thuật chiến đấu bộ binh, điều lệnh đội ngũ, bắn súng, ném lựu đạn,… tăng cường huấn luyện trực quan bằng động tác mẫu, đội mẫu, clip mẫu, bảo đảm cho người học “vững lý thuyết, chắc kỹ năng, thuần thục động tác”. Cùng với đó, Trung tâm tiếp tục mở rộng các hoạt động ngoại khóa, như: tham quan di tích lịch sử Đền Hùng, Bảo tàng Quân khu 2; giao lưu với nhân chứng lịch sử; trải nghiệm tại các đơn vị Quân đội,… giúp sinh viên tích lũy kiến thức, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và xây dựng động cơ học tập đúng đắn.

Song song với đó, Trung tâm tiếp tục đa dạng hóa hình thức thi, kiểm tra theo hướng thực chất, khách quan, minh bạch. Trước hết, cập nhật, bổ sung ngân hàng câu hỏi thi, kiểm tra theo sự phát triển của thực tiễn; nội dung kiểm tra được lựa chọn ngẫu nhiên; vận dụng linh hoạt các hình thức thi vấn đáp, tự luận, trắc nghiệm, v.v. Mặt khác, tăng cường ứng dụng phần mềm quản lý đào tạo vào chấm điểm, thống kê kết quả, rút ngắn thời gian, nâng cao độ chính xác. Thông qua đó, hướng tới xây dựng môi trường dạy - học thực chất, hiệu quả, bền vững, giúp sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức nền tảng, mà còn hình thành tác phong quân sự, bản lĩnh chính trị và khả năng xử trí tình huống - những phẩm chất cốt lõi đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Tăng cường công tác quản lý, rèn luyện sinh viên; hiện đại hóa cơ sở vật chất và đẩy mạnh chuyển đổi số

Đây là nội dung quan trọng, trực tiếp góp phần để mỗi sinh viên được rèn luyện, trải nghiệm thực sự trong môi trường quân sự chính quy, kỷ luật. Theo đó, Trung tâm duy trì toàn bộ hoạt động học tập, sinh hoạt của sinh viên như đơn vị Quân đội. Phân công cán bộ trực tiếp quản lý, cùng ăn, cùng ở, cùng sinh hoạt với sinh viên; duy trì nghiêm chế độ ngày, tuần; rèn luyện nếp sống khoa học, gọn gàng, ngăn nắp, gắn với ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần đồng đội. Để nâng cao hiệu quả quản lý, Trung tâm tăng cường phối hợp với các trường liên kết, thống nhất chặt chẽ từ xây dựng kế hoạch, xác định chỉ tiêu, thời gian cụ thể cho từng khóa học đến tiếp nhận, bàn giao và quản lý sinh viên trong suốt khóa học; kịp thời nắm bắt tình hình tư tưởng, giải quyết vướng mắc để sinh viên yên tâm học tập, rèn luyện.

Cùng với đó, Trung tâm chủ động đầu tư, hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất, thao trường, bãi tập theo hướng kiên cố, đồng bộ, hiện đại. Trên cơ sở cân đối nguồn lực, Trung tâm tích cực mua sắm bổ sung mô hình, học cụ, trang phục,...; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và tổ chức dạy - học; chủ động đề xuất các cơ quan chức năng bổ sung trang bị, máy bắn tập phục vụ huấn luyện kỹ năng quân sự. Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống bài giảng điện tử, học liệu số, ngân hàng câu hỏi, mô phỏng 3D, trực quan hóa các nội dung huấn luyện. Phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Thọ đưa sinh viên học tập tại Khu vực phòng thủ giả định của Tỉnh. Đồng thời, nâng cấp nhà ở, nhà ăn, phòng học chuyên dùng, đáp ứng yêu cầu học tập, sinh hoạt cho khoảng 3.000 sinh viên mỗi khóa trong thời gian tới.

Với quyết tâm chính trị cao, cách làm bài bản, khoa học, Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Trường Đại học Hùng Vương tiếp tục phấn đấu tạo bước chuyển vững chắc, nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trung tá GIANG THẾ VINH, Phó Giám đốc Trung tâm
______________________       

1 - Theo Quyết định số 1306/QĐ-UBND, ngày 13/6/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ về việc phê duyệt Đề án phát triển Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Trường Đại học Hùng Vương thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với quy mô đào tạo 20.000 sinh viên/năm.