Chủ trương đưa sĩ quan Quân đội về tham gia Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là quyết sách đúng đắn, thể hiện rõ tư duy của Đảng, Nhà nước nhằm không ngừng nâng cao chất lượng công tác quân sự, quốc phòng ngay từ cơ sở. Để chủ trương này phát huy hiệu quả bền vững, vấn đề then chốt là xây dựng đội ngũ cán bộ cơ quan quân sự cấp xã có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và “thế trận lòng dân” vững chắc là yêu cầu khách quan, nét đặc sắc, sáng tạo của nghệ thuật quân sự Việt Nam. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, vừa cấp thiết, vừa cơ bản lâu dài, thể hiện nhất quán quan điểm của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân khu 3 trao quyết định cho các đồng chí được bổ nhiệm giữ chức Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự các xã, phường. Nguồn: baoninhbinh.org.vn

Thực tiễn cho thấy, hệ thống tổ chức quân sự địa phương, trong đó có Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có vị trí, vai trò rất quan trọng: là lực lượng chủ trì nòng cốt tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân; xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh; kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh; đồng thời, là lực lượng nòng cốt trong xây dựng thế trận khu vực phòng thủ, sẵn sàng xử lý thắng lợi mọi tình huống quốc phòng, an ninh ở địa phương, cơ sở, cả trong thời bình và thời chiến.

Trong điều kiện thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp, nhiều chức năng, nhiệm vụ của Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện trước đây được chuyển giao cho Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, như: công tác giáo dục quốc phòng và an ninh; phòng không nhân dân; phòng thủ dân sự; tuyển quân, tuyển sinh quân sự; đăng ký, quản lý, huấn luyện dự bị động viên, dân quân tự vệ; chủ trì tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương trong xây dựng khu vực phòng thủ trên địa bàn, tổ chức triển khai chuẩn bị các căn cứ chiến đấu, cơ sở hậu cần - kỹ thuật, khu sơ tán, cụm làng xã chiến đấu,… đặt ra yêu cầu rất cao về tổ chức biên chế, nhất là chất lượng đội ngũ cán bộ cơ quan quân sự cấp xã.

Quá trình triển khai thực hiện công tác quân sự, quốc phòng ở cấp xã từ khi thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp (tháng 7 đến tháng 12/2025), đã đặt ra những vấn đề cần phải quan tâm, như: địa bàn quản lý mở rộng hơn; biên chế Ban Chỉ huy quân sự cấp xã còn mỏng (có từ 03 đến 05 công chức); trình độ, kinh nghiệm công tác quân sự, quốc phòng địa phương của một bộ phận cán bộ chưa đồng đều, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đề ra; tham mưu, chỉ huy, điều hành thực hiện công tác huấn luyện, xây dựng lực lượng, sẵn sàng chiến đấu, phối hợp giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn cấp xã còn bộc lộ không ít hạn chế, v.v. Vì vậy, việc điều chỉnh tổ chức biên chế và đưa sĩ quan Quân đội về tham gia Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là rất cần thiết.

Ngày 31/12/2025, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành Kết luận số 228-KL/TW về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 02 cấp, trong đó xác định chủ trương đưa sĩ quan Quân đội về tham gia Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. Thực hiện chủ trương đó, Quân ủy Trung ương đã xây dựng Đề án điều chỉnh tổ chức biên chế Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, được Bộ Chính trị, Ban Bí thư thông qua tại   Kết luận số 234-KL/TW, ngày 10/01/2026. Ngày 26/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP về Tổ chức và và hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là cơ sở chính trị - pháp lý quan trọng, tạo hành lang vững chắc để tiếp tục sắp xếp Ban Chỉ huy quân sự cấp xã thực sự phù hợp với quan điểm, đường lối quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân. Xây dựng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã chính quy, có cơ cấu tổ chức cân đối, là lực lượng nòng cốt trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, gắn với thế trận an ninh nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.

Thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã khẩn trương lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện đồng bộ nhiều nội dung, nhiệm vụ, như: xây dựng biểu tổ chức, biên chế cơ quan quân sự cấp xã; lựa chọn sĩ quan thường trực có đủ điều kiện, tiêu chuẩn để điều động, bổ nhiệm đủ 100% chức danh Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, trong đó ưu tiên các đồng chí có năng lực, kinh nghiệm công tác quân sự, quốc phòng địa phương và trình độ cao cấp lý luận chính trị; đồng thời, tiếp tục rà soát, kiện toàn, sắp xếp đủ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp từ nguồn cán bộ, nhân viên của các cơ quan, đơn vị và tuyển dụng, phong quân hàm sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, gọi sĩ quan dự bị vào phục vụ tại ngũ đối với công chức đã được bổ nhiệm giữ chức vụ Chỉ huy trưởng, Phó Chỉ huy trưởng, trợ lý thuộc Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có nguyện vọng, đủ tiêu chuẩn về chính trị, trình độ, chuyên môn nghiệp vụ, sức khỏe, độ tuổi phù hợp vào Ban Chỉ huy quân sự cấp xã theo tổ chức, biên chế. Sau thời gian ngắn, số cán bộ này đã nhanh chóng nắm bắt tình hình nhiệm vụ, bước đầu tạo ra sự chuyển biến rõ nét trong tham mưu, tổ chức thực hiện công tác quân sự, quốc phòng địa phương, được cấp ủy, chính quyền và Nhân dân tin tưởng, đánh giá tốt.

Ban Thường vụ Đảng ủy Quân sự tỉnh Cà Mau trao quyết định điều động, bổ nhiệm Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. Nguồn: TTXVN

Để tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ cơ quan quân sự cấp xã đáp ứng yêu cầu tham mưu, chỉ đạo, thực hiện tốt công tác quân sự, quốc phòng địa phương, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại, cần tập trung thực hiện tốt một số vấn đề cơ bản sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác xây dựng đội ngũ cán bộ cơ quan quân sự cấp xã. Đây là vấn đề nguyên tắc, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng hoạt động của cơ quan quân sự cấp xã. Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp cần nhận thức rõ chủ trương đưa sĩ quan chính quy về cơ sở là yêu cầu khách quan; quán triệt, thực hiện nghiêm Kết luận số 234-KL/TW; Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP; kịp thời bổ sung nghị quyết lãnh đạo, sửa đổi, bổ sung quy định, quy chế về công tác cán bộ; trong đó, nghiên cứu kỹ, vận dụng đúng nội dung các văn bản chỉ đạo của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị. Phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, tiếp tục kiện toàn cơ quan quân sự cấp xã, bảo đảm đúng đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật Nhà nước; lựa chọn được những cán bộ phù hợp, phát huy tốt nhất năng lực trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ. Chú trọng công tác tuyển dụng, phong quân hàm sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, gọi sĩ quan dự bị vào phục vụ tại ngũ đối với công chức Ban Chỉ huy quân sự cấp xã bảo đảm chặt chẽ, đúng quy trình, không có sai sót. Gắn xây dựng đội ngũ đảng viên với xây dựng đội ngũ cán bộ, xây dựng cấp ủy, chi bộ với cán bộ chủ trì Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Hai là, thực hiện tốt công tác tuyển chọn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và bố trí, sử dụng sĩ quan quân đội về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã theo hướng đồng bộ, phù hợp thực tiễn. Chất lượng đội ngũ trước hết phụ thuộc vào khâu tuyển chọn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và bố trí, sử dụng cán bộ. Vì vậy, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các tiêu chuẩn, tiêu chí chức vụ cán bộ đối với sĩ quan đảm nhiệm các chức danh ở Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, bảo đảm đúng nguyên tắc, phù hợp với thực tiễn, đặc thù từng địa phương, nhất là địa bàn chiến lược, biên giới, vùng sâu, vùng xa, khu vực trọng điểm về quốc phòng, an ninh. Ưu tiên bố trí những sĩ quan đã có kinh nghiệm công tác ở cơ sở, có uy tín và khả năng vận động quần chúng, am hiểu phong tục, tập quán địa phương, có năng lực phối hợp tốt với hệ thống chính trị cơ sở. Cùng với đó, xây dựng quy hoạch đội ngũ cán bộ quân sự cấp xã mang tính dài hạn, liên thông giữa các cấp; kết hợp chặt chẽ giữa bố trí trước mắt với tạo nguồn cán bộ kế cận, bảo đảm tính ổn định, kế thừa và phát triển.

Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng toàn diện, trọng tâm là kiến thức quân sự, quốc phòng, năng lực tham mưu, tổ chức thực hiện công tác quân sự, quốc phòng địa phương gắn với thực tiễn cơ sở cho cán bộ cơ quan quân sự cấp xã, nhất là số cán bộ mới được tuyển chọn từ công chức cấp xã. Trước mắt, tập trung đào tạo đối với các đồng chí chưa có trình độ cao cấp lý luận chính trị, nhưng được vận dụng chỉ định tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Đảng ủy cấp xã nhiệm kỳ 2025 - 2030 và tham gia hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2026 - 2031. Bồi dưỡng, tập huấn nâng cao năng lực tham mưu cho đảng ủy, chỉ huy cấp trên và đảng ủy, chính quyền cấp xã thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quốc phòng, quân sự địa phương; tổ chức xây dựng, quản lý, chỉ huy, điều hành đơn vị và lực lượng vũ trang thuộc quyền vững mạnh, sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu và thực hiện các nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trên địa bàn cấp xã; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, xây dựng khu vực phòng thủ, thực hiện Luật Phòng thủ dân sự, v.v.

Ba là, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo động lực để cán bộ cơ quan quân sự cấp xã yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với cơ sở. Tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về chế độ, chính sách, điều kiện làm việc và đời sống cho cán bộ cơ quan quân sự cấp xã, bảo đảm tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ, tính chất công việc và môi trường công tác. Từng bước đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trụ sở làm việc, trang thiết bị phục vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; đồng thời, chú trọng các chính sách về nhà ở công vụ, điều kiện sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe, nhất là đối với cán bộ công tác tại địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, khu vực đặc biệt khó khăn. Quan tâm động viên, khích lệ, kịp thời biểu dương, khen thưởng những cán bộ có thành tích nổi bật, có tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và đạt hiệu quả cao trong công tác quân sự, quốc phòng ở cơ sở. Xây dựng sự đoàn kết, thống nhất trong tập thể cấp ủy, chi bộ; giải quyết tốt các mối quan hệ công tác, nhất là giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã với các ban, ngành, đoàn thể địa phương, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, hình thành môi trường làm việc dân chủ, kỷ cương, minh bạch và nhân văn, tạo động lực để cán bộ yên tâm gắn bó, phấn đấu và cống hiến.

Bốn là, phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của cán bộ cơ quan quân sự cấp xã trong tự học tập, rèn luyện và thực hiện nhiệm vụ. Bước vào môi trường mới với nhiều thử thách, đòi hỏi bản lĩnh, trí tuệ và sự thích ứng cao, mỗi cán bộ được công tác ở cơ quan quân sự cấp xã cần xác định rõ trách nhiệm; không ngừng tu dưỡng, rèn luyện nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và lối sống; kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Nhanh chóng tiếp cận công việc, nắm chắc tình hình địa bàn và các đối tượng quản lý; vận dụng linh hoạt kiến thức chuyên môn vào thực tiễn cơ sở để hoàn thành chức trách, nhiệm vụ. Đồng thời, phải chủ động tự học tập, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ toàn diện, nhất là kiến thức quân sự, quốc phòng địa phương; kiến thức khoa học, công nghệ, đáp ứng tốt yêu cầu ngày càng cao của công tác chuyển đổi số ở địa phương.

Những cán bộ tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ Đảng ủy, Hội đồng nhân dân cấp xã cần nhận thức rõ trách nhiệm, tích cực, nỗ lực học hỏi, nâng cao hiểu biết về các lĩnh vực: kinh tế - xã hội, pháp luật, quản lý nhà nước,... bảo đảm ngang tầm nhiệm vụ. Tham mưu, thực hiện Luật Nghĩa vụ quân sự chặt chẽ, nghiêm túc, không để xảy ra tiêu cực (nhất là những đồng chí công tác tại địa phương mình). Nâng cao năng lực, xử lý tốt các mối quan hệ công tác với các ban, ngành, đoàn thể, như: phối hợp với Công an cấp xã thực hiện Nghị định 03/2019/NĐ-CP, ngày 05/9/2019 của Chính phủ về phối hợp giữa Bộ Quốc phòng và Bộ Công an trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và nhiệm vụ quốc phòng, v.v.  Qua đó, góp phần cùng tập thể cấp ủy, chính quyền lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng địa phương ngày càng phát triển.

Là lực lượng sĩ quan Quân đội chính quy gần dân nhất, thường xuyên tiếp xúc với Nhân dân, mỗi cán bộ cơ quan quân sự cấp xã cần tự giác rèn luyện phương pháp, tác phong công tác khoa học, sâu sát cơ sở, luôn tôn trọng Nhân dân, vì Nhân dân phục vụ. Giữ vững nguyên tắc, đề cao trách nhiệm nêu gương, nói đi đôi với làm, chống mọi biểu hiện cơ hội, thực dụng, né tránh, ngại va chạm; luôn có ý thức giữ gìn và phát huy phẩm chất, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Thể hiện rõ tinh thần, trách nhiệm cao; không trông chờ, ỷ lại, thỏa mãn với kết quả đạt được, luôn chủ động tìm cách làm mới, phù hợp, hiệu quả; gương mẫu, đi đầu trong các phong trào tại địa phương; tích cực, chủ động tuyên truyền, vận động Nhân dân; xung kích trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, các hủ tục. Đề cao tự soi, tự sửa, nghiêm túc tiếp thu ý kiến góp ý của cấp ủy, chính quyền, đoàn thể, đồng chí, đồng đội và Nhân dân; kịp thời khắc phục hạn chế, yếu kém; luôn là điểm tựa tin cậy của Nhân dân, góp phần củng cố “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc.

Năm là, tăng cường kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm. Hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trong điều kiện thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp là vấn đề mới, chưa có tiền lệ, vừa triển khai, vừa rút kinh nghiệm, đây là đòi hỏi khách quan nhằm kịp thời điều chỉnh, hoàn thiện tổ chức và phương thức hoạt động. Thông qua kiểm tra, giám sát và sơ kết, tổng kết từ thực tiễn một cách nghiêm túc, khoa học, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong tổ chức, biên chế, cơ chế lãnh đạo, chỉ huy, cũng như trong quản lý, sử dụng đội ngũ cán bộ cơ quan quân sự cấp xã; đồng thời, rút ra bài học kinh nghiệm, phát hiện và nhân rộng những mô hình hay, cách làm sáng tạo, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.

Cơ quan quân sự các cấp cần chủ động phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương trong việc đánh giá chất lượng hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và đội ngũ cán bộ trên cơ sở kết quả thực hiện các nội dung công việc, nhất là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Việc đánh giá phải bảo đảm khách quan, toàn diện, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo chủ yếu; thấy rõ thực chất năng lực, trách nhiệm và mức độ cống hiến của cán bộ. Kiên quyết khắc phục bệnh hình thức, nể nang, chạy theo thành tích. Qua đó, bảo đảm đội ngũ cán bộ cơ quan quân sự cấp xã thực sự phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội ngay từ cơ sở.

Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ quan quân sự cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới là vấn đề chiến lược, lâu dài, có ý nghĩa quyết định trực tiếp đến kết quả thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ở cơ sở; góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa, ngay từ cơ sở./.

Thượng tướng ĐỖ XUÂN TỤNG, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam