Kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh nói chung, vùng Tây Nguyên nói riêng là chủ trương chiến lược, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Trước yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới, đòi hỏi cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân vùng Tây Nguyên cần quán triệt sâu sắc và quyết liệt tổ chức thực hiện hiệu quả chủ trương quan trọng này, tạo nền tảng để Tây Nguyên phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tây Nguyên là địa bàn chiến lược đặc biệt trọng yếu về kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh và môi trường sinh thái của đất nước. Đây cũng là nơi sinh sống của đông đồng bào các dân tộc thiểu số; trong đó, đời sống của một bộ phận Nhân dân còn khó khăn. Lợi dụng đặc điểm này, các thế lực thù địch thường xuyên thực hiện các âm mưu, thủ đoạn chống phá, kích động chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Vì vậy, sự phát triển ổn định, bền vững của Tây Nguyên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển chung của cả nước.

Quang cảnh Hội nghị phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo vệ an ninh, quốc phòng địa bàn Tây Nguyên năm 2024. Nguồn: nhandan.vn

Nhận thức rõ điều đó, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm chăm lo và có những chủ trương, quyết sách lớn nhằm phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường quốc phòng, an ninh trên địa bàn chiến lược này. Gần đây, ngày 06/10/2022, Bộ Chính trị (khóa XIII) đã ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW về “Phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh ở vùng Tây Nguyên đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đây là định hướng quan trọng để Tây Nguyên vươn mình phát triển mạnh mẽ trong thời kỳ mới.

Đặc biệt, ngày 12/4/2025, tại Hội nghị Trung ương 11, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) đã ban hành Nghị quyết số 60-NQ/TW thông qua nội dung tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị các cấp, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp. Theo Nghị quyết, vùng Tây Nguyên hiện nay gồm 04 tỉnh: Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng; tạo không gian phát triển mới, kết nối giữa vùng rừng núi Tây Nguyên với đồng bằng ven biển; tạo sự liên kết chặt chẽ hơn với các vùng và cả nước. Chủ trương đúng đắn này đã mở ra cơ hội lớn để đưa kinh tế - xã hội ở Tây Nguyên phát triển bứt phá, gắn chặt với tăng cường quốc phòng, an ninh.

Để các chủ trương, nghị quyết của Đảng đi vào cuộc sống, biến tiềm năng phát triển thành hiện thực, đòi hỏi phải gắn kết chặt chẽ hơn nữa giữa phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh vùng Tây Nguyên. Muốn vậy, cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân cần tập trung quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện nghiêm chủ trương của Đảng, tiếp tục gắn kết chặt chẽ hơn nữa giữa phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh trên từng khu vực, địa phương. Theo đó, cần thực hiện tốt một số nội dung, giải pháp chủ yếu sau:

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và cấp ủy, chính quyền địa phương đối với phát triển vùng Tây Nguyên.

Đây là vấn đề có tính nguyên tắc, nhân tố quyết định, bảo đảm kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh được triển khai thống nhất, đồng bộ và hiệu quả. Theo đó, cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị lực lượng vũ trang và địa phương trong Vùng cần quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện quyết liệt, hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến xây dựng và phát triển Tây Nguyên, nhất là Nghị quyết số 23-NQ/TW, ngày 06/10/2022 của Bộ Chính trị khóa XIII.

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, cấp ủy các cấp cần chủ động ban hành nghị quyết chuyên đề, lãnh đạo nâng cao chất lượng công tác tham mưu chiến lược, xây dựng quy hoạch, kế hoạch; nâng cao năng lực, trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn trong triển khai thực hiện. Đồng thời, tăng cường hiệu quả phối hợp tổ chức thực hiện giữa các cơ quan, đơn vị Quân đội, Công an và địa phương; tiến hành chặt chẽ thanh tra, kiểm tra, sơ kết, tổng kết nhiệm vụ kết hợp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ tài nguyên, môi trường,... gắn với tăng cường quốc phòng, an ninh và đối ngoại ở các cấp, ngành, đơn vị và địa phương vùng Tây Nguyên.

Quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện phải bảo đảm nguyên tắc: phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ tài nguyên, môi trường là nền tảng để tăng cường quốc phòng, an ninh, giữ vững ổn định chính trị - xã hội; tăng cường quốc phòng, an ninh, ổn định chính trị - xã hội là cơ sở vững chắc để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội nhanh, hiệu quả. Việc kết hợp hai nhiệm vụ chiến lược này phải được cụ thể hóa ở từng địa phương, từng lĩnh vực, phù hợp với điều kiện tự nhiên - xã hội của Vùng; gắn với mở rộng kết nối Tây Nguyên với các vùng, các trung tâm kinh tế lớn của cả nước, với các nước trong khu vực và quốc tế. Qua đó, tạo không gian phát triển mới, nâng cao tiềm lực và thế trận quốc phòng - an ninh vùng Tây Nguyên trong thời kỳ mới.

Trung tướng Đào Tuấn Anh kiểm tra huấn luyện tại Lữ đoàn 40, Quân đoàn 34. Nguồn: qdnd.vn

Thứ hai, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho toàn dân, toàn quân về nhiệm vụ kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh ở vùng Tây Nguyên.

Công tác tuyên truyền, giáo dục trực tiếp quyết định sự thống nhất nhận thức và hành động trong toàn dân và toàn quân đối với nhiệm vụ kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh. Theo đó, cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị lực lượng vũ trang trên địa bàn cần quán triệt sâu sắc tầm quan trọng của nhiệm vụ chiến lược này vào thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện ở từng ngành, từng địa phương, từng cơ quan, đơn vị.

Tập trung bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh cho đội ngũ cán bộ, chức sắc, chức việc, già làng, trưởng bản và toàn dân; nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, cán bộ chủ trì, chủ chốt các cấp. Nội dung bồi dưỡng phải bảo đảm những vấn đề cốt lõi trong nội dung về kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh trong các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách của Đảng, Nhà nước. Qua đó, giúp cán bộ, lực lượng vũ trang và Nhân dân hiểu rõ, chấp hành tốt chủ trương, pháp luật, tạo sự đồng thuận và thống nhất cao trong thực hiện nhiệm vụ.

Công tác tuyên truyền, giáo dục cần được tiến hành đa dạng, phù hợp với phong tục, tập quán, văn hóa đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Chú trọng kết hợp giữa phương thức tuyên truyền, giáo dục truyền thống với ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, các nền tảng truyền thông hiện đại; lồng ghép hiệu quả với các chương trình phổ biến kiến thức chính trị, pháp luật, nâng cao trình độ dân trí, “bình dân học vụ số”, v.v. Qua đó, giúp cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân các dân tộc Tây Nguyên dễ tiếp cận, dễ hiểu, dễ vận dụng và tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường quốc phòng, an ninh, đưa Tây Nguyên ngày càng phát triển bền vững trong thời kỳ mới.

Thứ ba, bảo đảm mọi quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội ở Tây Nguyên phải gắn kết chặt chẽ với tăng cường quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Đây là nội dung, biện pháp trực tiếp cụ thể hóa yêu cầu nhiệm vụ kết hợp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trên địa bàn Tây Nguyên. Trong quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, các cấp, các ngành, lực lượng vũ trang và địa phương phải giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh, mở rộng đối ngoại và ngược lại; đồng thời, xác định đây là tiêu chí quan trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành tổng thể quá trình phát triển Vùng.

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, các bộ, ngành Trung ương và các địa phương trong Vùng cần xây dựng và triển khai đồng bộ các chiến lược, kế hoạch phát triển ngắn hạn, trung hạn và dài hạn; lồng ghép chặt chẽ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Tăng cường phối hợp liên thông, đồng bộ giữa các bộ, ngành với các tỉnh trong Vùng; gắn kết các khu kinh tế trọng điểm với các khu vực phòng thủ cấp tỉnh, thế trận của quân khu, quân đoàn. Qua đó, vừa phát huy tiềm năng, lợi thế vùng, vừa củng cố thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân vững chắc.

Tiếp tục rà soát bổ sung, hoàn chỉnh hệ thống các văn bản pháp quy liên quan đến kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh, tạo khung khổ pháp lý chặt chẽ, rõ ràng, thống nhất để các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và Nhân dân tổ chức thực hiện thuận lợi. Đồng thời, xây dựng kế hoạch, triển khai cụ thể để các tổ chức kinh tế và người dân tham gia thực hiện. Có cơ chế, chính sách đồng bộ, toàn diện, ưu tiên cơ chế huy động nguồn lực, phân bổ và sử dụng nguồn vốn các đề án, chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường quốc phòng, an ninh các khu vực, vành đai biên giới, địa bàn xung yếu vùng Tây Nguyên.

Thứ tư, tiếp tục xây dựng và vận hành hiệu quả chính quyền địa phương hai cấp gắn với củng cố khu vực phòng thủ vững chắc.

Đây là giải pháp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trực tiếp nâng cao hiệu lực quản trị nhà nước, đồng thời tạo nền tảng để xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc từ cơ sở. Việc triển khai thực hiện nghiêm Nghị quyết số 60-NQ/TW, Hội nghị lần thứ 11, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) phải được xác định là yêu cầu xuyên suốt, nhằm sắp xếp, tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gần dân và vì dân; bảo đảm sự lãnh đạo, quản lý tập trung, thống nhất; tăng cường khả năng điều hành phát triển kinh tế - xã hội gắn với thực hiện nhiệm vụ quốc phòng - an ninh.

Trên cơ sở tổ chức lại đơn vị hành chính 04 tỉnh mới là Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, các địa phương cần tận dụng thời cơ, tạo ra không gian phát triển mới, khơi thông nguồn lực, thu hút đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng cao. Tập trung phát triển kết cấu hạ tầng lưỡng dụng, bảo đảm kết nối vùng và liên vùng, phục vụ phát triển bền vững Tây Nguyên; ưu tiên phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, nông - lâm nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hiện đại, lưỡng dụng gắn với bảo vệ tài nguyên, môi trường; xây dựng, quản lý và bảo vệ các công trình quân sự, quốc phòng, an ninh, v.v. Chú trọng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, xây dựng vùng Tây Nguyên phát triển nhanh và bền vững.

Cùng với việc xây dựng và vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp, các tỉnh trên địa bàn Tây Nguyên cần tiếp tục điều chỉnh, xây dựng, củng cố khu vực phòng thủ các cấp theo hướng vững chắc, toàn diện cả về tiềm lực, lực lượng và thế trận. Chủ động điều chỉnh, bổ sung quyết tâm, phương án tác chiến, các kế hoạch phòng thủ; kiện toàn, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị mới thành lập như các ban chỉ huy phòng thủ khu vực, ban chỉ huy bộ đội biên phòng. Xây dựng lực lượng vũ trang địa phương vững mạnh toàn diện, có sức chiến đấu cao, thực sự là lực lượng nòng cốt trong giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và trong xử lý kịp thời, hiệu quả các tình huống quốc phòng - an ninh trên địa bàn.

Thứ năm, gắn tăng cường quốc phòng, an ninh trong từng quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, khu vực và toàn vùng Tây Nguyên. Quán triệt và thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, “...gắn kết chặt chẽ và triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, trong đó phát triển kinh tế - xã hội là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần; bảo đảm quốc phòng, an ninh là trọng yếu, thường xuyên”1. Trên cơ sở đó, từng tỉnh, từng khu vực cần lồng ghép đầy đủ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong các quy hoạch dài hạn, trung hạn và hằng năm. Xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân vững mạnh, gắn thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân với “thế trận lòng dân” vững chắc.

Tập trung đầu tư, phát triển các khu kinh tế - quốc phòng, quốc phòng - kinh tế; hoàn thiện cơ chế quản lý và phối hợp giữa các đơn vị kinh tế - quốc phòng với các địa phương; mô hình và định hướng vận dụng mô hình kinh tế - quốc phòng vào các địa bàn cụ thể. Tổ chức, đầu tư xây dựng, phát triển và hoạt động hiệu quả các khu kinh tế - quốc phòng, binh đoàn, đoàn kinh tế - quốc phòng trên địa bàn, nhất là các địa bàn trọng điểm, vùng sâu, vùng xa, biên giới, nhằm vừa bảo vệ biên giới, độc lập chủ quyền, lợi ích quốc gia - dân tộc, vừa tham gia phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, nâng cao đời sống Nhân dân vùng Tây Nguyên.

Tiếp tục điều chỉnh, tổ chức, bố trí lực lượng vũ trang quân khu, quân đoàn và lực lượng vũ trang địa phương, khu vực phòng thủ bốn tỉnh vùng Tây Nguyên gắn với tổ chức, bố trí các đơn vị của Bộ Quốc phòng, lực lượng Công an để phát huy sức mạnh của từng lực lượng, tập trung trên hướng, khu vực, mục tiêu chủ yếu, địa bàn trọng yếu; tạo thế chiến lược vững chắc, có tính cơ động và sẵn sàng chiến đấu cao trên các khu vực, địa bàn. Đồng thời, tham gia tích cực bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, giúp đỡ chính quyền và Nhân dân trong sản xuất, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở các địa phương.

Tổ chức xây dựng các cơ sở công nghiệp quốc phòng, bảo đảm tính chủ động, tự lực, tự cường, hiện đại, lưỡng dụng; vừa nghiên cứu, sản xuất, sửa chữa vũ khí trang bị hiện đại, tăng cường khả năng cung cấp cho các lực lượng vũ trang sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu; đồng thời, tham gia sản xuất, góp phần phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, khu vực vùng Tây Nguyên. Thường xuyên củng cố, nâng cao năng lực phòng thủ dân sự, nâng cao khả năng ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh,...; giải quyết hiệu quả vấn đề dân tộc, tôn giáo, phòng, chống “diễn biễn hòa bình”, bạo loạn lật đổ, sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp về quốc phòng, an ninh trên địa bàn. Qua đó, tạo thế phòng thủ chiến lược, liên hoàn, vững chắc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và điều kiện thuận lợi để vùng Tây Nguyên phát triển nhanh, bền vững.

Kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh trên vùng chiến lược Tây Nguyên rất quan trọng, gắn bó chặt chẽ không thể tách rời. Quá trình tiến hành, cần quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, cơ quan, đơn vị lực lượng vũ trang các cấp; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục; tiến hành các quy hoạch, kế hoạch và tổ chức phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị và địa phương. Qua đó, tạo động lực để vùng Tây Nguyên phát triển nhanh, bền vững; góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên vươn tới hùng cường, thịnh vượng./.

Trung tướng, TS. ĐÀO TUẤN ANH, Tư lệnh Quân đoàn 34
___________________    

1 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, Nxb CTQGST, H. 2021, tr. 110.