Trong nền kinh tế thị trường, công nghệ, nhất là công nghệ mới tiên tiến, hiện đại không chỉ là công cụ mà đã trở thành nền tảng, yếu tố then chốt quyết định năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của mọi doanh nghiệp. Với ngành Công nghiệp quốc phòng, đó còn là “chìa khóa” để thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng, phát triển công nghiệp quốc phòng “tự chủ, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại”.

Thủ trưởng Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam thăm, làm việc tại Nhà máy.

Nhận thức sâu sắc điều đó, suốt 45 năm xây dựng, phát triển, Nhà máy Z183¹/Tổng cục Công nghiệp quốc phòng luôn bám sát chức năng, nhiệm vụ được giao², phát huy tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường và bản lĩnh, trí tuệ, chủ động tiếp cận, làm chủ công nghệ mới, tạo nền tảng vững chắc nâng cao năng lực sản xuất quốc phòng - kinh tế, đạt được những kết quả rất đáng tự hào, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng Quân đội, phát triển đất nước³.

Chủ động tiếp cận, làm chủ công nghệ mới - bước đột phá tư duy phát triển

Nhìn lại chặng đường xây dựng và phát triển cho thấy, để vượt qua khó khăn, thách thức và tiến bước vững chắc, Nhà máy luôn coi trọng giữ vững sự lãnh đạo của Đảng trong mọi hoạt động và tích cực huy động, phát huy sức mạnh tổng hợp của các nhân tố. Trong đó, đổi mới tư duy, chuyển mạnh từ “duy trì sản xuất” sang “phát triển dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo” là một yếu tố then chốt, quyết định.

Từ những năm đầu thành lập, nhất là trong giai đoạn chuyển đổi mô hình, cơ chế hoạt động từ dự toán tập trung sang hạch toán độc lập, cùng với cơ hội phát triển, Nhà máy phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức do nhiệm vụ sản xuất quốc phòng chưa ổn định; sức ép cạnh tranh trong sản xuất kinh tế ngày càng gay gắt; trong khi đó, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị kỹ thuật phần lớn đã xuống cấp, thiếu đồng bộ, công nghệ chậm được đổi mới. Trước thực tế đó, Nhà máy sớm xác định quyết tâm: phải “đi bằng chính đôi chân của mình”, kiên quyết xóa bỏ tư duy cũ, từng bước thanh lý các trang thiết bị lạc hậu, tập trung nguồn lực đầu tư hiện đại hóa máy móc, công nghệ theo hướng đi tắt đón đầu gắn với xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao để mở rộng sản phẩm và thị trường. Nhờ đó, giai đoạn 1981 - 1987, Nhà máy đã từng bước làm chủ nhiều công nghệ quan trọng, vượt qua khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ sản xuất quốc phòng - kinh tế với hàng triệu linh kiện, chủng loại chi tiết súng bộ binh; chế thử thành công súng phóng lựu đạn và đề tài vuốt vỏ đạn pháo 105, cùng nhiều chủng loại sản phẩm kinh tế giá trị cao.

Phát huy kết quả đạt được, trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ xây dựng và phát triển công nghiệp quốc phòng trong giai đoạn mới, Đại hội Đảng bộ Nhà máy nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã thống nhất xác định khâu đột phá “Đầu tư hiện đại hóa công nghệ, thiết bị, hạ tầng kỹ thuật, nhà xưởng” là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm củng cố, nâng cấp và hiện đại hóa hệ thống cơ sở hạ tầng, dây chuyền công nghệ, trang thiết bị sản xuất; coi đây là nền tảng then chốt để phát triển bền vững.

Nhà máy vinh dự đón nhận danh hiệu Top 10 thương hiệu hàng đầu Việt Nam năm 2025.

Thực hiện mục tiêu đó, Nhà máy đã rà soát, đánh giá tổng thể hệ thống công nghệ hiện có, xác định rõ những khâu còn hạn chế, lĩnh vực ưu tiên đầu tư; chủ động xây dựng, tham mưu, đề xuất với cấp trên và trực tiếp triển khai thực hiện các dự án đầu tư dây chuyền công nghệ then chốt, công nghệ sản xuất sản phẩm mới theo hướng giảm mạnh tỷ trọng sản phẩm, dịch vụ nhỏ lẻ, giá trị thấp; mở rộng và tăng sản phẩm sản xuất loạt, giá trị cao. Đồng thời, đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp nhà xưởng và hạ tầng đồng bộ, đáp ứng nhu cầu mở rộng quy mô, năng lực sản xuất và cải thiện điều kiện làm việc cho công nhân. Giai đoạn 2020 - 2025, Nhà máy đã triển khai và hoàn thành vượt tiến độ 20 dự án đầu tư hiện đại hóa dây chuyền sản xuất quốc phòng - kinh tế⁴; chủ động tạo nguồn đầu tư bổ sung hàng trăm thiết bị,… tạo bước ngoặt quan trọng trong nâng cao năng lực công nghệ và sản xuất các sản phẩm chiến lược của đơn vị.

Cùng với đầu tư trang bị, Nhà máy đẩy mạnh xây dựng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để làm chủ công nghệ mới. Đảng ủy Nhà máy đã ban hành Nghị quyết số 33-NQ/ĐU, ngày 03/10/2020 về “Lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ trì các phòng, ban, phân xưởng và cán bộ kỹ thuật, công nghệ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”; trong đó, bổ sung yêu cầu làm chủ công nghệ vào tiêu chuẩn chức danh cán bộ đối với từng vị trí công tác. Để triển khai đạt hiệu quả, Nhà máy đã rà soát, đánh giá chính xác thực trạng đội ngũ cán bộ theo từng lĩnh vực công nghệ, từng dây chuyền, nhất là các khâu then chốt, làm căn cứ xây dựng, triển khai quy hoạch, kế hoạch tạo nguồn, đào tạo, bồi dưỡng, đảm bảo có trọng tâm, trọng điểm, hướng trực tiếp vào yêu cầu làm chủ công nghệ.

Công tác huấn luyện, đào tạo được đẩy mạnh và đổi mới theo hướng “đào tạo để làm chủ”, lấy thực hành trên trang bị, dây chuyền công nghệ mới làm trung tâm; kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện tại chỗ, kèm cặp truyền nghề với tổ chức hội thi, hội thao kỹ thuật chuyên sâu, qua đó rèn luyện bản lĩnh, tư duy công nghệ và khả năng xử lý các tình huống kỹ thuật phức tạp. Đặc biệt, Nhà máy chủ động liên kết với Đại học Bách khoa Hà Nội, Học viện Kỹ thuật quân sự, Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội,… để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ theo các chuyên ngành mũi nhọn, từng bước hình thành đội ngũ cán bộ nòng cốt đủ năng lực tiếp nhận, khai thác, cải tiến và làm chủ công nghệ mới. Đồng thời, chú trọng bổ sung, hoàn thiện và thực hiện tốt cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng, bồi dưỡng và phát triển nhân lực chất lượng cao; khuyến khích cán bộ, nhân viên tự học, tự nghiên cứu và xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, dân chủ, cởi mở, tạo điều kiện thuận lợi để phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật. Nhờ đó, đến nay 100% cán bộ, kỹ sư của Nhà máy có trình độ đại học trở lên (trên 50% thạc sĩ); 62,2% công nhân kỹ thuật đạt trình độ trung cấp trở lên và trên 50% có tay nghề bậc cao. Đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp giúp Nhà máy làm chủ công nghệ sản xuất, sửa chữa 15 loại sản phẩm quốc phòng và công nghệ sản xuất các sản phẩm bao gói, bảo quản đạn dược, thiết bị, vật tư, linh kiện phòng cháy, chữa cháy, khẳng định năng lực tự chủ công nghệ, nâng cao uy tín, năng lực cạnh tranh trong nước và quốc tế.

Chỉ huy Nhà máy kiểm tra hoạt động sản xuất sản phẩm phòng cháy chữa cháy tại Phân xưởng A3.

Phát huy tiềm lực khoa học - công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm quốc phòng - kinh tế

Quán triệt, tổ chức thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW, ngày 26/01/2022 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về đẩy mạnh phát triển công nghiệp quốc phòng đến năm 2030 và những năm tiếp theo, Nghị quyết số 426-NQ/ĐU, ngày 28/3/2022 của Đảng ủy Tổng cục Công nghiệp quốc phòng về lãnh đạo nhiệm vụ đẩy mạnh sản xuất kinh tế và xuất khẩu đến năm 2030, Nhà máy chủ trương phát huy tối đa tiềm lực khoa học, công nghệ nhằm nâng cao năng lực sản xuất, sửa chữa các loại đạn pháo trong trang bị của Quân đội; từng bước tham gia sản xuất, xuất khẩu sản phẩm quốc phòng; đẩy mạnh sản xuất sản phẩm kinh tế phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu, lấy xuất khẩu làm hướng phát triển chủ đạo. Phấn đấu trở thành doanh nghiệp hàng đầu thế giới trong lĩnh vực sản xuất sản phẩm bao gói, bảo quản đạn dược; giữ vững vị thế số 1 Việt Nam về sản xuất, cung cấp thiết bị, vật tư, linh kiện phòng cháy, chữa cháy.

Thực hiện mục tiêu này, Nhà máy kiên trì phương châm “Từ giá trị đến sức mạnh”, coi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là nền tảng then chốt để phát triển các sản phẩm chất lượng cao, xây dựng và khẳng định “thương hiệu” trên cơ sở “giá trị” sản phẩm. Để đạt hiệu quả cao, một mặt, Nhà máy chú trọng phát huy hệ thống hạ tầng công nghệ để chủ động đề xuất, tổ chức triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, tập trung vào phát triển các sản phẩm chiến lược quốc phòng - kinh tế. Mặt khác, đẩy mạnh phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật; khuyến khích cán bộ, công nhân kỹ thuật nghiên cứu thiết kế, chế tạo các thiết bị, công cụ chuyên dùng hướng vào giải quyết các “điểm nghẽn”, “khâu thắt” trong dây chuyền sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Cùng với đó, Nhà máy chú trọng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, tổ chức sản xuất; duy trì nghiêm hệ thống quản lý chất lượng theo các tiêu chuẩn tiên tiến, nhằm tối ưu hóa quy trình và nâng cao năng lực sản xuất. Trong đó, tập trung triển khai các phần mềm quản trị hiện đại, như: quản trị nguồn lực tổng thể (ERP) trên môi trường mạng quân sự, quản trị sản xuất (MES); vận hành chặt chẽ hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2015 và các tiêu chuẩn quốc tế, bảo đảm sản phẩm đủ điều kiện thâm nhập các thị trường xuất khẩu mới. Tích cực thực hiện các chương trình Kaizen, 5S, tạo chuyển biến rõ nét về tính chuyên nghiệp, an toàn, hiệu quả, vệ sinh môi trường trong mọi quy trình, công đoạn, góp phần tối ưu hóa sản xuất, tiết kiệm chi phí và nhân công, nâng cao năng suất, chất lượng, giảm giá thành, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Bằng các giải pháp thiết thực, hiệu quả, giai đoạn 2020 - 2025, Nhà máy đã triển khai thành công 12 nhiệm vụ nghiên cứu khoa học từ cấp Tổng cục đến cơ sở; phối hợp thực hiện 09 đề tài cấp Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Tổng cục; thực hiện thành công trên 460 sáng kiến cải tiến kỹ thuật áp dụng vào sản xuất, góp phần tiết kiệm nguồn lực, giải quyết khâu thắt trong sản xuất⁵, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Đây là cơ sở quan trọng để Nhà máy được cấp trên tin tưởng, giao nhiệm vụ sản xuất, sửa chữa 06 sản phẩm quốc phòng mới, khẳng định năng lực làm chủ công nghệ và uy tín trong hệ thống công nghiệp quốc phòng.

Với nền tảng truyền thống được hun đúc qua nhiều thế hệ, cùng quyết tâm chính trị cao và cách làm chủ động, khoa học, Nhà máy Z183 đang từng bước khẳng định năng lực làm chủ công nghệ mới, nâng cao năng lực sản xuất quốc phòng - kinh tế. Những kết quả và giải pháp đã và đang triển khai là cơ sở quan trọng để Nhà máy phấn đấu trở thành cơ sở công nghiệp quốc phòng nòng cốt theo hướng hiện đại, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng nền công nghiệp quốc phòng Việt Nam “tự chủ, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại”, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới.

Thượng tá PHAN QUANG PHÚC, Giám đốc Nhà máy
____________________

1 - Thành lập ngày 31/03/1981, tiền thân là Nhà máy Z1 (Tổng cục Hậu cần).

2 - Sản xuất, sửa chữa các loại đạn pháo; sản xuất các mặt hàng bao gói, bảo quản đạn dược, các sản phẩm ngành nước và phòng cháy, chữa cháy phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

3 - Được Đảng, Nhà nước trao tặng 03 Huân chương Chiến công hạng Nhất, 02 Huân chương Lao động hạng Nhất; Giải thưởng Doanh nghiệp tiên phong đổi mới sáng tạo năm 2025, Top 10 Thương hiệu hàng đầu Việt Nam năm 2025, v.v.

4 - Điển hình như: dây chuyền sản xuất, sửa chữa các loại đạn pháo mới; dây chuyền sản xuất hộp sắt xuất khẩu và hộp bảo quản đạn dược; dây chuyền sản xuất sản phẩm phòng cháy, chữa cháy, sản phẩm ngành nước, v.v.

5 - Thiết kế, chế tạo lò ủ liên hoàn tự động vỏ liều đạn pháo; nâng cấp hệ thống điện điều khiển tự động dây chuyền sơn đầu đạn; máy thử kín hộp sắt sử dụng công nghệ hút chân không, v.v.