Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng; trách nhiệm, nghĩa vụ thiêng liêng, thể hiện đạo lý, tình cảm sâu nặng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đối với những người con ưu tú đã hy sinh cho nền độc lập của dân tộc. Với ý nghĩa đó, quân và dân Quân khu 4 tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt các chủ trương, giải pháp tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và ý nghĩa này.

Trải qua các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế cao cả, Quân khu 4¹ có hơn 179.000 liệt sĩ. Theo kết quả kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, số lượng liệt sĩ an táng ban đầu trên địa bàn là 138.911; trong đó, đã tìm kiếm, quy tập được 64.613 hài cốt liệt sĩ; chưa tìm kiếm, quy tập 30.824 liệt sĩ; chưa rõ thông tin để tìm kiếm, quy tập 43.474 liệt sĩ. Với những liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào, Quân khu 4 đã tìm kiếm, quy tập được 24.362 hài cốt liệt sĩ.

Trung tướng Hà Thọ Bình, Tư lệnh Quân khu 4 tham dự Lễ viếng, truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ tại thành phố Huế.

Hưởng ứng và triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” do Ban Chỉ đạo quốc gia phát động, Quân khu 4 xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cần được quán triệt, triển khai thực hiện đồng bộ với quyết tâm chính trị cao nhất để hoàn thành các mục tiêu đề ra. Trên cơ sở quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương, chính sách, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 4 đã lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp; phát huy vai trò của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong tham mưu xây dựng, ban hành chương trình hành động, kế hoạch; chỉ đạo triển khai thực hiện sát thực tiễn theo phương châm “6 rõ”², gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả triển khai, tổ chức thực hiện nhiệm vụ quan trọng này.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thường vụ Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu, Ban Chỉ đạo Quân khu tích cực nắm thông tin, khảo sát và tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn được phân công đảm bảo chặt chẽ, đúng quy định; chú trọng phát huy vai trò của Hội Cựu chiến binh, nhất là những hội viên đã tham gia chiến đấu ở các chiến trường, nơi liệt sĩ hy sinh để cung cấp thông tin; sự phối hợp, giúp đỡ tận tình, hiệu quả của cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc Lào anh em trong việc dẫn đường, chỉ mộ, tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; sự nỗ lực cố gắng của các tổ chức, lực lượng, cán bộ, nhân viên các đội quy tập, v.v. Do vậy, từ khi phát động Chiến dịch 500 ngày đêm đến ngày 09/6/2026, toàn Quân khu đã tìm kiếm, quy tập được 170 hài cốt liệt sĩ ở cả trong và ngoài nước; tổ chức lễ viếng, truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ chặt chẽ, trang nghiêm, chu đáo, được dư luận Nhân dân đánh giá cao.

Cùng với đó, Quân khu đã chỉ đạo các địa phương tổ chức khảo sát 100% nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn về lịch sử quy tập hài cốt liệt sĩ đã an táng, công tác quản lý, chăm sóc và các thông tin liên quan. Tiến hành kiểm đếm, thống kê số liệu mộ liệt sĩ (có đủ thông tin, thiếu thông tin, chưa xác định được thông tin, mộ tập thể,...); phân tích theo từng thời kỳ (chống Pháp, chống Mỹ, bảo vệ Tổ quốc); đối tượng; thời gian xây dựng, tu bổ, tôn tạo,... từ đó phân tích, đánh giá thực trạng số lượng mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, tham mưu, đề xuất tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN. Đồng thời, thành lập các tổ công tác, tổ (đội) lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, tổ chuyên trách; tăng cường lực lượng chuyên môn (quân y, công nghệ thông tin) phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, thực tiễn địa bàn. Lựa chọn cán bộ, nhân viên, chiến sĩ có phẩm chất đạo đức tốt, bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao, nhiệt huyết, tận tụy, sức khỏe tốt, chuyên môn phù hợp để phân công nhiệm vụ theo phương châm “6 rõ”. Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ lấy mẫu, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; trong đó, chú trọng quy trình chuyên môn, phương pháp thu thập, quản lý, bảo quản, bàn giao mẫu; nâng cao trình độ khai thác, quản lý, sử dụng phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu bản đồ, thông tin tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, chính xác và bảo đảm đủ phương tiện, trang bị, vật chất, điều kiện làm việc cho các lực lượng.

Thiếu tướng Lê Văn Trung, Phó Chính ủy, Trưởng ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu 4 tham dự Lễ viếng, truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Nghệ An.

Quân khu chỉ đạo tỉnh Nghệ An tập trung lực lượng, phương tiện, kinh phí tổ chức làm trước việc lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc (xã Đông Lộc) bảo đảm chặt chẽ, khoa học, đúng quy trình, quy định, làm cơ sở để Ban Chỉ đạo quốc gia tổ chức hội nghị rút kinh nghiệm, nhân rộng ở các quân khu, các tỉnh, thành phố trong cả nước. Sau đó, tỉnh Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Quảng Trị và thành phố Huế đã lựa chọn 01 nghĩa trang liệt sĩ tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trước khi triển khai đồng loạt.

Quá trình thực hiện, Quân khu có nhiều cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả để các địa phương khác nghiên cứu, vận dụng phù hợp với đặc điểm, tình hình, như: sử dụng các đội quy tập hài cốt liệt sĩ hoàn thành nhiệm vụ mùa khô 2025 - 2026 tại Lào trở về nhằm tận dụng cách làm, kinh nghiệm trong lấy mẫu hài cốt liệt sĩ; phát huy nguồn lực tại chỗ, gồm: dân quân tự vệ, đoàn viên thanh niên, phụ nữ, người thường xuyên làm việc tại các nghĩa trang cùng tham gia; tìm ra giải pháp sử dụng ống thông hơi khoan lỗ, gắn trên nắp tiểu để sau khi có kết quả giám định ADN, hoàn trả mẫu sinh phẩm vào tiểu quách thuận tiện, v.v. Các địa phương đã quán triệt, chấp hành nghiêm quy định về quản lý, cung cấp, sử dụng thông tin; thực hiện tốt việc bảo đảm an ninh, an toàn trong thực hiện nhiệm vụ, nhất là quá trình tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ. Phát huy vai trò của lực lượng nòng cốt, chuyên sâu trong đấu tranh phản bác những thông tin xuyên tạc, sai sự thật về nhiệm vụ, mục đích, ý nghĩa của Chiến dịch; bảo đảm an toàn tuyệt đối về người, phương tiện, trang thiết bị, dữ liệu, v.v. Nhờ đó, đến đầu tháng 6/2026, toàn Quân khu đã khai quật 1.051 mộ liệt sĩ, trong đó có 809 mộ đủ điều kiện lấy mẫu và đã lấy mẫu, bàn giao cho đơn vị giám định đúng quy định và triển khai đồng loạt trên phạm vi rộng.

Tuy nhiên, thực tiễn quá trình tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn gặp nhiều khó khăn, như: số lượng liệt sĩ hy sinh trong các cuộc chiến tranh trên địa bàn Quân khu 4 và 10 tỉnh của nước bạn Lào rất lớn nhưng hồ sơ lưu trữ phần lớn bị thất lạc; thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ ngày càng ít và khó xác định; các phần mộ liệt sĩ chưa được quy tập nằm phân tán, chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa, vùng rừng núi, địa hình hiểm trở và chịu tác động lớn của quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đô thị hóa; hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang liệt sĩ do an táng đã lâu nên tỷ lệ lấy mẫu thành công có thể đạt thấp, v.v. Những khó khăn trên đã và đang ảnh hưởng không nhỏ đến việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Để “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đạt kết quả tốt, Quân khu 4 tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo tập trung mọi nguồn lực, tăng tốc thực hiện tốt một số giải pháp sau.

Trước hết, tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Ban chỉ đạo, cơ quan thường trực ban chỉ đạo các cấp tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn, nắm chắc tình hình địa bàn; triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, thu thập thông tin; tạo mọi điều kiện, ưu tiên nguồn lực, phát huy sức mạnh tổng hợp, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quân sự với các ban, sở, ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện. Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ, hiệu quả tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu được giao.

Lập phiếu, số hóa thông tin, đối soát các biểu mẫu,đóng gói mẫu hài cốt liệt sĩ theo quy trình.

Hai là, rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo; xây dựng kế hoạch, tổ chức lẫy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ chặt chẽ, sát đặc điểm, tình hình của địa phương, bảo đảm đồng bộ ở các cấp. Quá trình thực hiện chú trọng xây dựng lực lượng đủ quân số, có chất lượng chuyên môn, ý thức, trách nhiệm chính trị cao, phát huy tinh thần tận tụy, chu đáo trong từng khâu, từng bước; kịp thời động viên các tổ công tác, tổ (đội) chuyên trách làm nhiệm vụ. Quản lý chặt chẽ việc lấy mẫu, số hóa thông tin, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ đúng quy trình, khoa học, chính xác, an toàn, hiệu quả. Phấn đấu các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin phục vụ giám định ADN trong năm 2026; thành phố Huế hoàn thành việc lấy mẫu trước tháng 02/2027; tỉnh Quảng Trị hoàn thành việc lấy mẫu trước tháng 5/2027.

Ba là, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, ngành và toàn xã hội về công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Trong đó, việc tuyên truyền phải tiến hành thường xuyên, liên tục với nhiều hình thức phong phú, thiết thực, hiệu quả; kết hợp tuyên truyền trên báo chí, phát thanh, truyền hình, nền tảng số, mạng xã hội với tuyên truyền trực quan, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, gặp mặt nhân chứng lịch sử, kể chuyện truyền thống, tri ân gia đình liệt sĩ,... làm cho cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân nhận thức sâu sắc nhiệm vụ thiêng liêng này không chỉ là trách nhiệm của Quân đội mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Chú trọng lan tỏa những hình ảnh đẹp, tấm gương trách nhiệm, tận tụy, nhân văn, qua đó cổ vũ toàn dân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; đồng thời đấu tranh với luận điệu xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch và những biểu hiện thiếu trách nhiệm với nhiệm vụ cao cả này.

Bốn là, bảo đảm kịp thời nguồn kinh phí thực hiện nhiệm vụ theo quy định của Chính phủ; quản lý, sử dụng chặt chẽ, đúng mục đích, đúng chế độ; quan tâm chăm lo, bảo đảm chế độ, chính sách cho lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ. Đồng thời, huy động nguồn lực, sức mạnh tổng hợp của các cấp, ngành, sự tham gia của toàn xã hội, xác định đây không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là nhiệm vụ chính trị lâu dài cần thực hiện bằng tình cảm, trách nhiệm và sự tri ân sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ và thân nhân gia đình liệt sĩ.

Phát huy kết quả đã đạt được, lực lượng vũ trang Quân khu 4 tiếp tục nỗ lực vượt khó, tập trung mọi nguồn lực, tăng tốc thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” bằng tinh thần, trách nhiệm cao nhất. Mỗi phần mộ liệt sĩ được tìm thấy và xác định được danh tính là thêm một lần chúng ta thực hiện trọn vẹn đạo lý tốt đẹp “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.

Thiếu tướng LÊ VĂN TRUNG, Phó Chính ủy Quân khu
_______________________      

1 - Gồm các tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị và thành phố Huế.

2 - Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm.